Etika eta Morala: Kontzeptuak, Izaera eta Garapen Morala

Etika ekintza moralaren hausnarketatzat hartuta

Animaliaren ekintzak programatuta eta zehaztuta daude; giza portaeraren ezaugarria, aldiz, irekia eta askea izatea da.

1.1. Etika eta morala: definizioak

Morala hitza latineko moralis hitzetik dator. Mos hitza da jatorria eta "ohitura" esan nahi du. Etika, berriz, grezierako ethos hitzetik dator; hasieran "egoitza" edo "bizitzeko tokia" esan nahi zuen. Ondoren, Aristotelesek esanahia zehaztu zuen eta, ordutik, "izaera" esan nahi du.

Gaur egun, esanahi desberdinak dituztela onartua dago:

• Morala: Komunitate, gizarte edo kultura guztietan dauden arau eta debekuen multzoa da. "Morala bizi bat" dela esan daiteke.
• Etika: Moralari buruzko hausnarketa da, "pentsatutako morala".

1.2. Izaera, kontzientzia eta heldutasun morala

Askatasuna zenbait aukeraren artean erabaki eta hautatzeko gaitasuna da. Zuzen jokatzen dugunean morala da, eta oker jokatzen dugunean inmorala. Izaera egunetik egunera eraikitzen dugu gure ekintzekin, eta horren arduradun sentitu behar dugu.

Gure kontzientzia moralak hazkunde-prozesu bati jarraitzen dio. Lawrence Kohlberg psikologo garaikideak kontzientziaren garapena aztertu zuen judizio moralen bidez, eta hiru maila nagusi bereizi zituen:

Maila aurrekonbentzionala

Arauak kanpoko errealitate bat dira.

• 1. estadioa: Obedientzia eta beldurra dira arauak errespetatzeko arrazoiak.
• 2. estadioa: Arauak norberaren intereserako mesedegarriak badira baino ez dira onartzen.

Maila konbentzionala

Taldearekin bat egiten duten pertsonen maila da.

• 3. estadioa: Inguruko pertsonen itxaropenak betetzen dira, zigorrarekiko beldurraren eta norberaren interesen gainetik.
• 4. estadioa: Gizabanakoa indarrean dauden instituzio sozialekiko leiala da.

Maila postkonbentzionala

Arauen oinarrian dauden printzipio moral orokorrak ulertu eta onartzen dira.

• 5. estadioa: Mundura irekitze bat gertatzen da.
• 6. estadioa: Printzipio etiko eta unibertsalak daudela jabetzen gara, eta horiek lehentasuna dute betebehar legal eta instituzionalen aurretik.

Kohlbergen arabera, garapen hori pertsonaren garapen psikologikoarekin lotuta dago.