Euskal herriko autonomia estatutua

12-trantsizioa: 1978konst eta gernikako estatutua

1969-75ra, frankismoaren gainbehera. Egoera larria, frqnco gaixo eta ezin zen erregimenarekin jarraitu. Euskal herrian, errepresio eta zapalkuntza handia. 1969an, gorteek juan carlos oinordeko izendatu eta erregimena mantentzeko monarkia ezarri zen. Krisiagatij, erregimenean bi talde sortu: irekitzearen aldekoak( polit.Liberala defendatu) eta inmobilistak. Azken hauek eskuin muturrekoak eta carrero bl.Presidente izendatu zuten. Honek oposizioa zapaldu eta ez zuen erreformarik egin. Gero, etak hil zuen eta arias navarro izendatu zuten gobernubjru, petrolio krisiari aurre egin behar ziona.

Francoren heriotzak demokraziarako trantsizioari ateak ireki zizkion.  J.Car. Errege izendatu, lehen hitzaldia eman. Guztien lankidetza eskatzen zuen baina herriaren mobilizazioa egon zen. Kaleak hartu, manifak, askatasuna, amnistia, autonomia aldarrikatuz. Arias navarrok kargua utzi eta erregeak adolfo suarez izendatu zuen. Adolfori esker aldaketa demokratioak berriro martxan jarri eta preso politikoentzako amnistia, erreforma eta auteskunde orokorrak egon ziren. Oposizioarekin harremanetan jarri eta erref.Politikorako lege proiektua aurkeztu, sist politikoa aldatzeko eta hauteskundeen deialdia arautzeko helburuarekin. Gero onartua izan zen eta behin betiko onartua izan zen egindako erreferendumean. Antolamendu politi.Aurrera eramateko arazoak egon ziren, ETA eta muturretako taldeen ekintza armatuengatik. 1977an, lehen hautesk.Demokratikoak. UCD irabazi; felipe Gonzalez bigarren. Beraz, suarezen 2.Gobernua hasi konstituzioa idazteko, krisiaren irtrnbidra, autonomien auziari aurre egitea erronkekin. 1)monkloako itunak: suarezek itunak sinatu. Helburuak: inflazioa gutxitu, gizarte segurantza, empresa publik eta zerga sist.Erreforma egin. 2)autonomien auzia: euskadi eta kataln zentralismoaren kontrako sentimendua hazi. Kataln egin zuena tarradellasekin harremanetan jarrtzea. Euskadin, 1977ekaineko hautskndeetan aukeratutako diptatuen euskal kontseilua osatu zuen autnmia erreg.Erako proeiktua ospatzeko.

Espainiak 1978konst: terrorismoagatik, krisia egon. Alderdi desberdinek kostitzioa egitea adostu. Hainbat alderdietako 7kidez osatutako batzordea eratu proiektua prestatzrko. Testua kongresu eta senatutik igaro eta onartua 1978an. Ezaugarriak: ---zuzenbideko estatu sozial eta demokratikoa. Irtenbidea monarkia. ---koroari eta gorteei bermatzen zien agintearen erabilerari muga jarri zien.--dibortzioa, heriotza zigorra, nagusi-adina 18 urte ---estatu akonfesionala, harremana elizarekin --bot banaketa bermatu

Izaera aurrerakoia zuen, europako legedietan oinarritua. Demokraziako oinarriak.

Gernikako estatutua: euskal herrian tirabirak. Gehiengoak ez zuen onartu konstituzioa. Kaleetan tentsioa-> ETAren ekintzak, poliziaren errepresioa, martxoaren 3a gasteizen, etab. Ordun, euskal kontseilu nagusiak gerninako estatutua gauzatu zuen. Autonomia estatutuaren oztopo nagusia muga geografikoak zehaztea zen, abertzaleek nafarroa lurraldearen barruan sartzea nahi. Nafarrek ez zuten nahi. Eaj, pse,ee testuaren alde, ap eta hb ez. Gernikan proiektua aurkeztu eta gorteetara eraman.  Ezker abertzalea ez zegoen ados, nahiko moderatuegia baitzen. Ezaugarriak: 1)nafarroak sartzeko aukera 2)espainia barruan, nazionalitate bihurtu 3)gaztelaniarekin euskera ofizial 4) ordena publikoaren eskumenak eman 5)ogasun autonomia aldarrikatu zen, kontz.Ekonomiko bidez 6)eskubide indibidualak zein kolektiboak adierazi 7)estatutan erref.Egiteko pausoak zehaztuta 8)autogobernua: jaurlaritza eta legebiltzarra instituzio propiak. Lehendakaria egongo da

Azkenik garaikoetxea izendatu zuten lehendakari. UCDn gobernuak arazoak--a.Suarez dimititu demokrazia arriskuan . Carlos sotelo izendatu zuten presidente baina egoera berdin. Orduan estatu kolpea heldu zen. 1982ko hauteskundeak psoek irabazi eta neurriak jarri modernizatzeko: indust birmoldaketa, aborto legea, pentsioen erref, europ batasunean sartzea. 4 urte geroago berriro irabazi.