Euskal Literatura: Poesia Soziala eta Surrealismoa

Poesia Soziala (1940-1975)

Poesia sozialak diktaduraren garaiko egoera politikoa eta soziala salatu nahi zituen. Ezaugarri nagusiak hauek dira:

• Langileen eta baserritarren bizi-baldintza gogorrak eta soldata baxuak.
• Euskaldunen marjinazioa.
• Benetako informazioa emateko nahia.
• Agintarien moralaren eza eta gerraren oroimena.
• Etsipena eta hizkera sinplea, langileengana iristeko.

"Nire aitaren etxea defendituko dut" (Gabriel Aresti)

Arestiren poesian hainbat gai jorratzen dira:

• Euskaldunen marjinazioa eta kapitalaren gorakada.
• Nekazarien egoera larria eta bizi-kostuaren igoera.
• Agintarien ustelkeriaren kritika.
• Hiztegi erraza eta aditz sinpleak erabiltzen ditu, mezua argi helarazteko.

Surrealismoa (1975etik aurrera)

Garai honetan gizakiaren kezka existentzialak eta askatasuna dira ardatz nagusiak. Erabilitako teknikak:

• Idazkera automatikoa: inkontzientea azaleratzeko.
• Pentsatu gabe idaztea.
• Amesgaiztoen transkripzioak.
• Irudi eta metafora pilaketa.

"Hi hintzen" (Bernardo Atxaga)

Kezka nagusia: Zertarako bizi, hilgarriak bagara eta bizitza gogorra bada?

• Teknikak: Irudi sinbolikoak (gurutzea, anfora apurtua, ispilua, labirintoa) eta loturarik gabeko irudi segidak.

"Inork agintzen ez didalako" (Joseba Sarrionandia)

Kezka nagusia: Barne askatasuna eta norberaren nahiaren defentsa.

• Teknikak: Irudi poetikoak (basamortua, itsasontzia, egunsentia, sagarrondoak) eta bat-bateko irudi-kateak, azalpenik gabe.