Euskal Nazionalismoaren Testu Garrantzitsua: Sabino Arana

1. TESTUAREN KOKAPENA

• Testua: Euskal nazionalisten aisialdirako elkartearen estatutu zati bat.
• Egilea: Sabino Arana Goiri, euskal abertzaletasunaren sortzailea.
• Urtea: 1894.
• Egoitza: Bilbon kokatua.
• Testu mota: Politiko, Publiko eta Historikoa.
• Hartzaileak: Euskal nazionalistak eta EAJren kideak.

2. TESTUAREN ANALISIA

a) Antolaketa

• Nazionalisten elkartea: Bizkaian "Buru Batzarra" sortuko da, Bilboko Batzokia haren menpe egongo delarik.
• Helburua: Bizkaia babestu, Espainiaren kontrolpean dagoela iritzita.

b) Ideologia

• Nazionalismoa: Estatutuak nazionalismoaren oinarriak azaltzen ditu (3., 4., 5. artikuluak).
• Bizkaia katolikoa: Jainkoa eta Eliza botere politikoaren gainetik.
• Lege Zaharra: Independentziaren eta jatorrizko askatasunaren berreskuratzea.
• Euzkadi: Euskal estatu independenteen konfederazioa; "Euzkara" (Euskaroen Herria).

3. TESTUINGURU HISTORIKOA

a) Faktore historikoak:

• Foruen galera (1876): Traumatikoa izan zen. Sabino Aranaren familiak ere pairatu zuen.
• Industrializazioa: Espainiatik langileak masiboki iritsi, euskararen eta Bizkaiaren identitatea arriskuan jarri.

b) Sabino Aranaren ondorioak:

1. Bizkaia independentea izan zen foruak iraun bitartean.
2. Bizkaitarrak eta euskaldunak ez ziren espainolak.
3. Langileen etorrerak euskal kultura eta erlijioa arriskuan jarri zituen.
4. Alderdi politikoek Bizkaiaren kontra egiten zuten.

c) Soluzioa:

• Bizkaitarren kontzientzia piztu eta alderdi politiko batean antolatzea.
• 1894an Euskeldun Batzokia sortu:
  • Helburua: Abertzaletasuna eta independentzia bultzatzea.
  • Agintariek debekatu eta itxi egin zuten.
  • Jeltzaleek taberna batean biltzen jarraitu zuten.

4. JELTZALEEN GARAIPENA

• Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ) sortu:

  • Batzokien sarea zabaldu: Bermeo, Barakaldo, Mundaka...
  • Euskara, folklore eta bertsolaritza sustatu.
  • Ikurrina eta euskal himnoa asmatu.
  • Erlijio katolikoa erdigunean jarri.

• 1901: Espainiako hauteskundeetan parte hartzea onartu zuten.

• 1903: Sabino Arana hil, baina nazionalismoaren ideia Bizkaian eta Gipuzkoan errotu zen.

5. TESTUAREN GARRANTZIA

• Euskal nazionalismoaren sorrera eta lehen ideia ideologikoak ulertzeko testu garrantzitsua.
• Euskeldun Batzokija:
  • Euskal nazionalismoaren bilgunerik nagusiena.
  • Jeltzaleen arteko harremanak sendotu eta kide berriak erakarri.
• Gaur egun: Batzokiak antzeko funtzioa betetzen jarraitzen du.