Fernando VII.aren erregealdia (1814-1833): Seiurteko Absolutista, Hirurteko Liberala eta Hamarkada Absolutista

ALDIA: HIRURTEKO LIBERALA (1820-1823)

Cádizko Gorteen lanaren ezarpena

Liberalek boterean egon zirenean, Cádizko Gorteen lan legegilea gauzatzen saiatu ziren: konstituzioa, jaurerrien deuseztapena, Inkisizioa kentzea, jesuiten kanporaketa, desamortizazioa, Cadizen onartutako zerga sistema ezartzea...

Erreakzioak eta zatiketak

Hasieratik, nobleziak, elizak eta erregeak erreforma lan horren aurka egin zuten. Erregeak konstituzioak aitortzen zion beto eskubidea erabili zuen legeen promulgazioa eragotzi eta atzeratzeko. Nekazariek ere ideologia tradizionala zuten, lurrak galdu zituztenez. Egoera larritu zen liberalak bitan banatzean: Moderatuak edo "doceañistak" (1812ko konstituzioaren protagonistak, erreforma biguntzearen aldekoak, ez zuten elizarekin eta erregearekin arazorik nahi) eta Gartsuak edo "veinteañistak" (erregearen boterea murriztu nahi eta erreforma sakonak egin nahi zituztenak).

Absolutismoaren oposizioa eta amaiera

Absolutismoaren oposizioa gero eta handiagoa zen. Erregea potentzia absolutisten laguntza bila zebilen matxinadetan aritzeko eta liberalismoaren aurka egiteko (Nafarroan, Galizian, Maestrazgoan...). Liberal erradikalek 1823an boterera iristean, Erregeak Aliantza Santuari laguntza eskatu zion. Haiek, 1823ko apirilean, San Luisen 100.000 semeak deituriko armada bidali zuten Espainiara eta, azkenean, Cadizen liberalak garaitu zituzten, Fernando VII.aren botere absolutua berrezarri zutelarik.

ALDIA: HAMARKADA ABSOLUTISTA (1823-1833)

Fernando VII.aren errepresioa

1823tik, hil zen arte, Fernando VII.ak absolutismoa ezarri zuen. Liberalak geldiarazteko neurriak ezarri zituen: exekuzioak, Mariana Pinedarena, esaterako. Beste batzuk erbesteratu ziren. Berrezartze absolutista moderatuagoa izan zen, krisi ekonomiko larria baitzegoen.

Krisia eta erreforma saiakerak

1825etik aurrera, egoera ekonomiko larriaren ondorioz, erregeak liberal moderatuen laguntza lortzeko neurri irekiagoak hartu zituen. Erreforma hauek absolutisten oposizioa eragin zuten, liberalekin eskuzabalegia zela leporatuz. Erregearen botere absolutuaren aldekoak Karlos Maria Isidroren (erregearen anaia) inguruan kokatu ziren.

Amerikako kolonien independentzia eta ondorengotza arazoa

Hamarkada honetan, Amerikako kolonietan gertatzen ari zen independentzia gerrari ere aurre egin behar izan zion, independentzia prozesua hasiz. 1824rako kolonia guztiak independenteak ziren, Kuba eta Puerto Rico izan ezik, eta horrek eragin nabarmena izan zuen ekonomian. Honen ondorioz, ondorengotza arazoa piztu zen, erregeak ez baitzuen ondorengorik, eta Karlos Maria Isidroren aukerak gero eta handiagoak ziren errege izateko.

• 1830: Fernando VII.ak alaba bat izan zuen, Isabel printzesa.
• Berrespen Pragmatikoa: Erregeak Berrespen Pragmatikoa argitaratu zuen, emakumeei tronuan esertzeko eskubidea ematen ziena, Lege Salikoa derogatuz.
• Ondorio politikoak: Erabakiak ondorio politiko handiak izan zituen, izan ere, Karlos Maria Isidro tronutik kanpo geratzen zen.

Bi gizarte eta karlistaldiaren hasiera

Arazoa ez zen bakarrik dinastikoa, baizik eta bi gizarte desberdinen arteko enfrentamendua: Don Karlosen inguruan absolutistak bildu ziren, eta Isabel II.aren alde, berriz, liberal moderatuak. Maria Kristina Borbon-Bi Sizilietakoa erreginak, alaba Isabelen izenean, errejentzia hartu zuen 1833an. Erregearen heriotzaren egunean, Don Karlosek errege izendatu zuen bere burua eta Erregimen Zaharraren azken defendatzaileak, karlistak, matxinatu egingo dira, lehen karlistaldiari hasiera emanez.