Frankismoa: Ideologia, Ekonomia eta Oposizioa

Clasificado en Historia

Escrito el 22 de Abril de 2025 en vasco con un tamaño de 4,8 KB

Frankismoaren Ezaugarriak

Ideologia: Nazional-katolizismoa, militarismoa, nazionalismo zentralista.
Euskadi eta Kataluniako eskakizun autonomisten aurka.
Sistema Politikoa: Korporatibismo faxista.
Alderdi politiko bakarra: Falange Española y Tradicionalista y de las JONS.
Lanaren Forua (1938):
- Sindikatu bertikalak.
- Klase borrokarik ez.
- Langileak eta ugazabak ekoizpen-unitateetan afiliatzera behartu.
- Greba eta kaleratzeak debekatu.
- Lan jarduna kontrolatu.
Frankismoaren 40 urte: Zapalkuntza eta propaganda.
Familia Politikoak:
- Militarrak: Armada eta Ordena Publikoko ministerioak.
- Falangistak: Gizarte, Etxebizitza, Lan eta Sindikatu ministerioak.
- Monarkikoak: Erakunde Nazional Katolikoa (Propagandisten).
- Opus Deikoak: Hezkuntza eta Ekonomia ministerioak.

Politika ekonomiko interbentzionista eta autarkikoa martxan jarri zen: autohornikuntza, buruaskitasuna.
Kalte handiak eragin zituen: nazerapen industriala eta energia-iturri propio gutxi.
Krisia areagotu zuen.
1939: Estatuak esku hartu zuen, jarduera ekonomikoak eta kanpoko merkataritza kontrolatuz.
Autohornikuntza nazionaleko politiken ondorioz, oinarrizko produktu gutxi zegoen, adiskidekeria eta influentzia-trafikoa hedatu ziren.
1941: Industria Institutu Nazionala (INI) sortu zen, industria artikulatzeko.
Nekazaritzako ekoizpenak behera egin zuen, urtegiak sortu ziren.

Errepublikanoen artean zatiketa (PCE eta PSUCren desadostasunak).
Gerra Hotza zela eta, PCE isolaturik geratu zen.
Anarkistek ere barne liskarrak izan zituzten: ezkerreko erakundeekin batera lan egin nahi zutenen eta anti-parlamentarismoari eutsi nahi ziotenen artean.
Anarkismoak ez zuen estrategia bateraturik lortu.

1941: PCEk, bizi zuen isolamendu politikotik atera nahian, Batasun Nazionalerako politika defendatu zuen.
1944: Alianza Nacional de Fuerzas Democráticas osatu zuten PSOEk, mugimendu anarkistak eta alderdi errepublikazaleek, gobernu demokratiko baten alde.
1945: Juan Borboikoak Lausanan argitaratu zuen agirian, Francori monarkiaren Berrezarkuntza eskatzen zion.
Euskadiko oposizioko alderdi guztiek Baionako Hitzarmena izenpetu zuten.

Maki (Agrupación de Guerrilleros Españoles, PCE eta CNTko kideekin).
1943: PCE, PSUC eta PSOE erreprimitu zituzten.
1948: Berriro atxilotu zituzten PSOEkoak, UGT eta CNTko kideekin batera.
1946: Langileen borroka hasi zen.
1947: Bilboko greba (4.000 atxilotu).
Hermandades Obreras de Acción Católica (HOAC) eta Juventudes Obreras Católicas (JOC) sortu ziren.
Eliza erregimenari eta nazional-katolizismoari leial izan zitzaion hasieran.
1951: Bartzelonako tranbietako txartelen prezioaren igoera salatzeko protestak (Gasteizen, Bilbon, Iruñean, Madrilen ere).

Estatu Batuekin defentsarako eta diru-laguntzarako akordioak (errazionamendua ezabatzeko eta merkatu beltza desegiten hasteko lagungarri), grebak eta ikasle manifestazioak ugaritu zituen.
1960ko hamarkada: Langile-Komisioak (CC.OO.) eratu ziren, sindikatu klasiko handiez gain (UGT, CNT, ELA).
Irakasle eta ikasleen artean ere sendotu zen oposizio antifrankista.
ETAren sorrera (1959).
Eliz sektore batzuen oposizio politikoa berrantolatu zen.
Oposizioak bi erabaki nagusi hartu zituen: barneko lanari lehentasuna ematea eta demokrazia ekartzeko asmoz alderdien arteko desadostasunak gainditzea.

Etiquetas: