Frankismoaren finkapena eta garapen ekonomikoa (1959-1975)

Diktadura frankistaren finkapena eta krisialdia (1959-1975)

Garapen ekonomiko eta soziala: Desarrollismoa

Nazioarteko abagune ekonomikoa izan zen garapen honen eragile nagusia. Turismoari, emigrazioari, atzerriko inbertsioei eta esportazioen hazkundeari esker lortutako kapitalek industrializazio-prozesua ahalbidetu zuten.

Abiapuntua: Egonkortze Plana (1959)

1957an gobernuan sartu ziren Opus Deiko teknokratek diseinatu zuten plana, Mundu Bankuaren eta Nazioarteko Diru Funtsaren aholkuei jarraituz. Helburu nagusia ekonomia liberalizatzea zen, autarkiarekin eta interbentzionismoarekin amaitzeko. Gastu publikoa eta estatuaren esku-hartzea murriztu ziren, ekonomia nazioarteari irekitzen zitzaion bitartean. Pezeta debaluatu eta atzerriko inbertsioak erraztu ziren.

Ondorioak: 1961etik aurrera, estatuaren defizita murriztu zen eta, kanpoko inbertsio handiak jaso ostean, Espainiak garapen ekonomiko azkarra ezagutu zuen.

60ko hamarkadako garapen ekonomikoa: Garapen Planak

1961etik 1973ra industria eta zerbitzu sektoreen hazkunde azkarra gertatu zen. Irekitasun ekonomikoak eta soldata baxuek atzerriko inbertsio handiak erakarri zituzten. Garapen industrialak nekazaritza-mundutik hirietarako eta Europarako emigrazioa eragin zuen. Era berean, nekazaritza modernizatzen zen bitartean, barrualdeko nekazaritza-eremuak hustu egin ziren.

Merkataritzan, Espainiak superabita lortu zuen ordainketa-balantzan. Defizit tradizionala turismoari, atzerriko inbertsioei eta emigranteek bidaltzen zuten kapitalari esker gainditu zen. Gobernuak hiru Garapen Plan onartu zituen (1964-1973) industria-gune berrietan (garapen-poloak) lantegiak kokatzeko zerga-pizgarriekin. Hala ere, plan hauek uste baino emaitza eskasagoak eman zituzten. Ekonomiak hazten jarraitu zuen ohiko guneetan, baina planifikazioak ez zuen lurraldeen arteko desoreka konpondu.

60ko hamarkadako aldaketa sozialak

Gerraosteko urte gogorren ondoren, 60ko hamarkadan gizarteak aldaketa sakonak jasan zituen:

• Landa-exodoa: Lau milioi espainiar inguru joan ziren Mendebaldeko Europara (Frantzia, Alemania, Suitza eta Belgika) eta hirietara, bertakoek nahi ez zituzten lanak egiteko.
• Langabeziaren jaitsiera: Emigrazioari esker langabeziak behera egin zuen eta familiek diru gehiago aurreztu zuten, nahiz eta lurraldeen arteko aberastasun-aldeak handitu.
• Boom demografikoa: Heriotza-tasa jaitsi eta jaiotze-tasa mantendu edo igo egin zen.
• Zerbitzu publiko eskasak: Gobernuak ez zuen gastu publikoa nahikoa handitu. Hezkuntzan eta osasunean (1963ko Gizarte Segurantzako Oinarrien Legea) hobekuntzak egon arren, ez ziren nahikoak izan. Etxebizitza-defizitari aurre egiteko hirigintza-proiektu handiak egin ziren, askotan ekipamendu egokirik gabe.

Kontsumo-gizartea eta pentsamolde berria

Garapen ekonomikoak kontsumo-gizartea sortu zuen. Etxetresna elektrikoen eta autoen hedapena izan ziren gizarte berriaren ikur nagusiak. Horrek pentsamolde berria ekarri zuen, erregimenaren tradizionalismoaren aurkakoa:

1. Elizaren garrantziaren jaitsiera eta laizismoaren sustapena.
2. Emakumearen askapenaren hasiera eta gizarte patriarkalaren krisia.
3. Hezkuntza eta kulturaren hedapena.
4. Ohitura eta harreman sozial berriak, sexuen arteko arauen aldaketa barne.
5. Turismoak ekarritako moda eta janzkera berriak.