Friedrich Nietzscheren filosofia: Ideia nagusiak

1. Biografia

Friedrich Nietzsche (1844-1900) filosofo alemaniarra izan zen, moraltasun tradizionalari egindako kritikagatik eta gaingizonaren kontzeptuagatik ezaguna. Filologia klasikoko irakasle karrera baten ondoren, osasun arazoengatik erretiratu zen. Horrela hitz egin zuen Zaratustrak eta Moralaren genealogia bezalako eragin handiko lanak idatzi zituen, non betiereko itzulera bezalako ideiak garatu eta ezarritako balio moralak zalantzan jarri zituen.

2. Apolineoa eta Dionisiakoa

Nietzschek Apolo eta Dionisos jainkoen bidez adierazten ditu arrazoia eta sentimenduak:

• Apolok: Arrazoia, ordena eta perfekzioa sinbolizatzen ditu.
• Dionisosek: Sentimendu tragikoak, iluntasuna eta grina.

Filosofiak ikuspegi estetikoa hartu behar du, arrazoia eta pasioa balioesteko.

3. Kristautasunari kritika

Nietzschek kristautasunari kritika handia egiten dio, moraltasun kristaua arbuiatuz. Jainkoaren heriotza proposatzen du gizabanakoaren emantzipaziorako urrats gisa, eta gaingizon bat sortzearen alde egiten du, bere balio propioak ezartzeko. Gamelua, lehoia eta haurra bezalako metaforak erabiltzen ditu eraldaketa-prozesu hori azaltzeko.

4. Botere-nahia

Nietzscheren arabera, botere-nahia bizitzaren indar-jokoa da. Gizabanakoak bere burua hobetzeko eta gainditzeko ahaleginetan ari dira. Ez da besteak mendean hartzea, baizik eta bere buruan uste sendoa izatea. Horrek gertakarien zirkularitatea eragiten du, bizitza aintzakotzat hartuz.

5. Nihilismoa eta baloreen transmutazioa

Nihilismoa balio tradizionalen galeraren aurrean sortzen da, krisi existentziala eraginez. Bi erantzun proposatzen ditu:

• Nihilismo pasiboa: Zentzurik ezarekin etsita.
• Nihilismo aktiboa: Gizabanakoak bere balioak birdefinitzen dituenean.

6. Erlijioa eta Marxen filosofia

Karl Marxek Hegelen filosofia kritikatu zuen, espekulazio abstraktuan oinarritzen zelako. Marxen esaldi famatu bat da: "La religión es el opio del pueblo". Horren bidez, erlijioa herria menperatzeko eta kontrolpean edukitzeko tresna gisa erabiltzen dela argudiatzen zuen.