Gerra Arteko Garaia: Aldaketak eta Erregimen Totalitarioak

GERRA ARTEKO GARAIA

Aldaketa Ekonomikoa

• Nagusitasuna Britaina Handitik EEBBetara pasa zen.
• Europan: Inflazioa (prezioak gora) eta langabezia (1919-1922).
• 1923tik aurrera ekoizpena igotzen zen, bizi maila gora egin zuen.
• EEBBetan: Ekonomia indartu zen eta mailegu gehiegi eskatu ziren kontsumorako, ekoizteko eta burtsa indartzeko. Honek 1929ko KRAKA ekarri zuen EEBBetan eta gero Europan ere (maileguak EEBBri behar zitzaizkielako Europak).
• Roosevelt presidenteak "New Deal" plana martxan jarri zuen.

Gizarte Berria

• Biztanleak gero eta gehiago parte hartu zuten (sufragio unibertsala orokortu zen).
• Bizi maila hobetu zen (kontsumo igoera, aisialdiko ideiak: kirola, musika).
• Kultura arloan: zientziaren aurrerapenak, surrealismo eta abstrakzio arte mugimenduak eta zinema.

Politika Arloan

Erradikalismo garaia izan zen. Gerra ostean "demokraziaren porrota" ikusi zuten.

• Gizartea bi jarreretan banatu zen:
  1. Iraultzailea (komunismoaren alde)
  2. Ultranazionalista (komunismoaren aurka)
• Ereduak: Errusiako iraultza, Italiako faxismoa eta Alemaniako nazismoa.

Errusiako Iraultza (1917an)

Boltxebikeen iraultzak (langile, soldadu eta nekazariak) Nikolas II.aren abdikazioa eragin zuen. Gobernu burua Lenin izan zen eta Sobietar Batasuna sortu zuen. 1924an Lenin hil ondoren, Stalin gobernu burua izan zen eta berarekin TOTALITARISMOA ezarri zen.

Italiako Faxismoa

Gerra ondoren krisialdian sartu zen: Hildako asko, etsipena... Biztanleria bi alderditan banandu zen:

1. Komunismoaren alde
2. "Fasci Italiani" (Musolini burua zen, komunismoa geldiarazteko).

Faxismoaren Ezaugarriak

• Ideologia antidemokratikoa.
• Komunismoaren aurka.
• Estatu totalitarioa (Kontrol guztia).
• Nazionalismo imperialista bultzatu nahi zuten.
• Militarismo eta indarkeria (Masa mugimendua).
• Arrazismoa: Juduen aurkako gorrotoa; Juduak legez kanpo geratzen ziren, ondasunak konfiskatuak.

Alemaniako Nazismoa

• Alemania gerra ondoren umilatuta sentitu zen.
• Egoera ekonomikoa kaotikoa zen.
• Gizarte matxinadak bi alderditan jarri zen:
  1. Komunismoaren alde
  2. Ultranazionalismoaren alde--- Nazismoa sortu zen.

Nazismoaren Ezaugarriak

• Ideologia antidemokratikoa.
• Estatu totalitarioa.
• Komunismoaren aurka.
• Nazionalismo imperialista.
• Imperialismo eta indarkeriaren gurtza.
• Arrazismoa: Juduen aurkako gorrotoa. Juduak legez kanpo gelditzen ziren, ondasunak konfiskatu.
• Arraza arioa defendatzen zuten.
• Hitler burua izan zen eta alderdi Nazional-Sozialista sortu zuen.