Giza Ehun Motak: Egitura, Funtzioa eta Sailkapena

Giza Ehun Motak

Giza gorputza hainbat ehun motaz osatuta dago, bakoitzak egitura eta funtzio espezifikoak dituelarik. Jarraian, ehun nagusiak eta haien ezaugarriak aztertuko ditugu.

Epitelio-ehunak

Zelulak gutxi diferentziatuak dira eta elkarrengandik oso gertu daude. Zelulak: epitelialak.

Estaldura-epitelioa

Gorputza kanpotik eta barrutik estaltzen du, babes-funtzioa eta batzuetan xurgapen-funtzioa betez.

• Bakunak: lauak, kubikoak, zilindrikoak eta zilindriko pseudogeruzatuak izan daitezke.
• Geruzatuak: lauak, zilindrikoak edo kubikoak.

Guruin-epitelioa

Substantziak jariatzen ditu eta beste ehun epitelialen artean dago, zelulabakarrak zein guruinak eratuz.

• Endokrinoak: jariakinak odolera isurtzen dituzte (adibidez, tiroidea).
• Exokrinoak: jariakinak kanpora isurtzen dituzte (adibidez, listu-guruinak, digestio-hodia barne).
• Mistoak: substantziak odolera nahiz kanpora isurtzen dituzte (adibidez, pankrea).

Muskulu-ehuna

Mugimendua ahalbidetzen du, zelulak uzkurtuz eta erlaxatuz.

• Zelulak: zelula luzeak eta mitokondrio askokoak, muskulu-zuntza izenekoak. Zitoplasman miozuntzak dituzte, aktina eta miosinaz osatuak.

Motak

1. Muskulu-ehun ildaskatua:
   • Eskeletikoa: muskuluak eratzen ditu eta borondatez uzkurtzen da.
   • Kardiakoa: bihotzean dago eta ez-borondatezkoa da.
2. Muskulu-ehun leuna: organoetan dago eta ez-borondatezkoa da.

Nerbio-ehuna

Koordinazio-funtzioa betetzen du.

Zelulak

1. Neurona.
2. Glia-zelulak (astrozitoak, mikroglia, oligodendrozitoak, Schwann-en zelulak).

Koordinazio-funtzioa

1. Errezeptoreetan estimuluak jaso eta nerbio-bulkada bihurtzen ditu.
2. Koordinazio-organoetan erantzun bat sortu eta organo efektoreetara bidaltzen du.

Ehun konektiboak

Ehun konektiboek gainerako ehunak babestu, lotu eta komunikatzeko funtzioa dute. Hainbat mota daude:

Ehun konjuntiboa

• Matrizea: gelatinakara da, proteina-zuntzez osatua (kolagenoa eta elastina).
• Zelulak: ugarienak fibroblastoak dira, fibrozito bihurtzen direnak.
• Funtzioak:
  1. Kolagenoak: erresistentzia ematen du.
  2. Elastinak: elastizitatea ematen du.

Gantz-ehuna

• Matrizea: substantzia gutxiko matrizea, adipozitoak murgilduta dituena.
• Zelulak: adipozitoak ditu, gantza metatzen duten esfera-formako zelula handiak.
• Funtzioak:
  1. Energia-erreserba.
  2. Bero-isolamendua.
  3. Organoen babes mekanikoa.

Kartilago-ehuna

• Matrizea: solidoa eta elastikoa.
• Zelulak: kondrozitoak (helduak).
• Funtzioak:
  1. Euskarria ematen du (adibidez, belarriak eta sudurra).
  2. Artikulazioen babesa (marruskadura ekidinez).

Hezur-ehuna

• Matrizea: sendoa eta zurruna, mineralez osatua.
• Zelulak: osteozitoak eta osteoklastoak.
• Motak:
  1. Hezur-ehun trinkoa (osteonak ditu).
  2. Hezur-ehun arola.
• Funtzioak:
  1. Barne-euskarria.
  2. Organoak babesten ditu.
  3. Odol-zelulak sortzen ditu.
  4. Mugimendua ahalbidetzen du.
  5. Kaltzio eta fosforoaren metabolismoan laguntzen du.

Odol-ehuna

• Matrizea: likidoa, plasma.
• Zelulak: odol-zelulak:
  1. Globulu gorriak / hematieak / eritrozitoak (oxigenoa garraiatzen dute).
  2. Globulu zuriak / leukozitoak (linfozitoak, neutrofiloak, etab.) (babes-funtzioa).
  3. Plaketak (koagulazioan parte hartzen dute).
• Funtzioak:
  1. Babes-funtzioa.
  2. Garraio-funtzioa.