Giza ehun motak: egitura, funtzioa eta sailkapena

Enviado por Comunidad Wikiteka y clasificado en Biología

Escrito el en euskera con un tamaño de 4,17 KB
Actualizado el

Resumen

Dokumentu honek giza gorputza osatzen duten ehun nagusiak aztertzen ditu: epitelio-ehunak, muskulu-ehuna, nerbio-ehuna eta ehun konektiboak. Ehun bakoitzaren egitura, zelula motak eta funtzioak azaltzen dira. Irakurleak ehun motak bereizten ikasiko du.

Puntos clave

  • Epitelio-ehunak zelula gutxi diferentziatuak eta elkarrengandik hurbil daude, gorputza kanpotik eta barrutik estaltzen du.
  • Guruin-epitelioa endokrinoa (odolera isurtzen du), exokrinoa (kanpora isurtzen du) edo mistoa izan daiteke.
  • Muskulu-ehun ildaskatua eskeletikoa (borondatezkoa) eta kardiakoa (ez-borondatezkoa) izan daiteke; muskulu-ehun leuna organoetan dago.
  • Nerbio-ehunak estimuluak jaso, nerbio-bulkada sortu eta erantzuna organo efektoreetara bidaltzen du.
  • Ehun konektiboek babestu, lotu eta komunikatzen dute; hezur-ehun trinkoa eta arola bereizten dira.
  • Odol-ehunaren matrizea plasma da eta globulu gorriek oxigenoa garraiatzen dute.

Resumen generado con IA a partir del documento. Ponte a prueba

Giza Ehun Motak

Giza gorputza hainbat ehun motaz osatuta dago, bakoitzak egitura eta funtzio espezifikoak dituelarik. Jarraian, ehun nagusiak eta haien ezaugarriak aztertuko ditugu.

Epitelio-ehunak

Zelulak gutxi diferentziatuak dira eta elkarrengandik oso gertu daude. Zelulak: epitelialak.

Estaldura-epitelioa

Gorputza kanpotik eta barrutik estaltzen du, babes-funtzioa eta batzuetan xurgapen-funtzioa betez.

  • Bakunak: lauak, kubikoak, zilindrikoak eta zilindriko pseudogeruzatuak izan daitezke.
  • Geruzatuak: lauak, zilindrikoak edo kubikoak.

Guruin-epitelioa

Substantziak jariatzen ditu eta beste ehun epitelialen artean dago, zelulabakarrak zein guruinak eratuz.

  • Endokrinoak: jariakinak odolera isurtzen dituzte (adibidez, tiroidea).
  • Exokrinoak: jariakinak kanpora isurtzen dituzte (adibidez, listu-guruinak, digestio-hodia barne).
  • Mistoak: substantziak odolera nahiz kanpora isurtzen dituzte (adibidez, pankrea).

Muskulu-ehuna

Mugimendua ahalbidetzen du, zelulak uzkurtuz eta erlaxatuz.

  • Zelulak: zelula luzeak eta mitokondrio askokoak, muskulu-zuntza izenekoak. Zitoplasman miozuntzak dituzte, aktina eta miosinaz osatuak.

Motak

  1. Muskulu-ehun ildaskatua:
    • Eskeletikoa: muskuluak eratzen ditu eta borondatez uzkurtzen da.
    • Kardiakoa: bihotzean dago eta ez-borondatezkoa da.
  2. Muskulu-ehun leuna: organoetan dago eta ez-borondatezkoa da.

Nerbio-ehuna

Koordinazio-funtzioa betetzen du.

Zelulak

  1. Neurona.
  2. Glia-zelulak (astrozitoak, mikroglia, oligodendrozitoak, Schwann-en zelulak).

Koordinazio-funtzioa

  1. Errezeptoreetan estimuluak jaso eta nerbio-bulkada bihurtzen ditu.
  2. Koordinazio-organoetan erantzun bat sortu eta organo efektoreetara bidaltzen du.

Ehun konektiboak

Ehun konektiboek gainerako ehunak babestu, lotu eta komunikatzeko funtzioa dute. Hainbat mota daude:

Ehun konjuntiboa

  • Matrizea: gelatinakara da, proteina-zuntzez osatua (kolagenoa eta elastina).
  • Zelulak: ugarienak fibroblastoak dira, fibrozito bihurtzen direnak.
  • Funtzioak:
    1. Kolagenoak: erresistentzia ematen du.
    2. Elastinak: elastizitatea ematen du.

Gantz-ehuna

  • Matrizea: substantzia gutxiko matrizea, adipozitoak murgilduta dituena.
  • Zelulak: adipozitoak ditu, gantza metatzen duten esfera-formako zelula handiak.
  • Funtzioak:
    1. Energia-erreserba.
    2. Bero-isolamendua.
    3. Organoen babes mekanikoa.

Kartilago-ehuna

  • Matrizea: solidoa eta elastikoa.
  • Zelulak: kondrozitoak (helduak).
  • Funtzioak:
    1. Euskarria ematen du (adibidez, belarriak eta sudurra).
    2. Artikulazioen babesa (marruskadura ekidinez).

Hezur-ehuna

  • Matrizea: sendoa eta zurruna, mineralez osatua.
  • Zelulak: osteozitoak eta osteoklastoak.
  • Motak:
    1. Hezur-ehun trinkoa (osteonak ditu).
    2. Hezur-ehun arola.
  • Funtzioak:
    1. Barne-euskarria.
    2. Organoak babesten ditu.
    3. Odol-zelulak sortzen ditu.
    4. Mugimendua ahalbidetzen du.
    5. Kaltzio eta fosforoaren metabolismoan laguntzen du.

Odol-ehuna

  • Matrizea: likidoa, plasma.
  • Zelulak: odol-zelulak:
    1. Globulu gorriak / hematieak / eritrozitoak (oxigenoa garraiatzen dute).
    2. Globulu zuriak / leukozitoak (linfozitoak, neutrofiloak, etab.) (babes-funtzioa).
    3. Plaketak (koagulazioan parte hartzen dute).
  • Funtzioak:
    1. Babes-funtzioa.
    2. Garraio-funtzioa.

Preguntas frecuentes

Zer funtzio betetzen ditu gantz-ehunak?

Gantz-ehunak energia-erreserba eskaintzen du, bero-isolamendua ematen du eta organoen babes mekanikoa egiten du.

Zein da kartilago-ehunaren zelula nagusia?

Kartilago-ehunaren zelula helduak kondrozitoak dira. Matrizea solidoa eta elastikoa da.

Ponte a prueba

Tarjetas de repaso

Pulsa una tarjeta para ver la respuesta.

Test

1. Zein ehunek jasotzen ditu estimuluak eta sortzen ditu nerbio-bulkadak?
2. Zein muskulu-ehun mota da bihotzean dagoena?
3. Zein guruin mota da listu-guruinak?
4. Zein proteinakematen dio elastizitatea ehun konjuntiboari?
5. Zein odol-zelulek garraiatzen dute oxigenoa?
6. Zein hezur-ehun mota da trinkoa?

Preguntas generadas con IA a partir del documento: comprueba las respuestas con el texto.