Greziar mitologiaren sarrera eta jainko nagusiak
Clasificado en Latín
Escrito el en 
vasco con un tamaño de 3,32 KB
Greziar mitologiaren laburpena
Jainko, jainkosa, heroi eta beste izaki mitologiko batzuen bizitza eta abenturak kontatzen ditu. Literatura-iturririk zaharrenak Homeroren 'Iliada' eta 'Odissea' olerki epikoak dira, Troiako gerraren inguruko istorioak kontatzen dituztenak. Hesiodoren 'Teogonia' eta 'Lanak eta Egunak' idazkietan munduaren sorrera, jainkoen agintarien jarraipena, giza aroen hurrenkera eta erlijio-ohituren sorrera azaltzen dira. Mitoak beste poema epikoetan eta K.a. V. mendeko tragedietan ere gorde dira.
Iturriak eta genealogia
Jainkoen arteko erlazioak hobeto azaltzen dituztenak Hesiodoren 'Teogonia' eta Ovidioren 'Metamorfosiak' dira. Teogonian greziar mitologiako jainkoen genealogia azaltzen zaigu, unibersoaren inguruko sistema konplexu bat erakutsiz. Narrazio genealogikoaren bitartez jainko bakoitzak personifikatzen duen hori azaltzen da.
Teogonia: sorreraren narrazioa
Kaosetik abiatzen da teogoniaren narrazioa. Kaosa da hasierako egoera, hutsune bat, tarte bat betetzen ez duena. Hortik sortu ziren, besteak beste:
- Iluntasuna (Nyx)
- Desira (Eros)
- Materia / Lurra (Gea / Gaia)
Jainko nagusiak
- Zeus: Jainkoen erregea eta Olimpo mendiko agintaria. Zeruaren eta tximistaren jainkoa. Krono eta Rearen semea; Heraren anaia eta senarra.
- Hera: Jainkoen erregina, ezkontzaren eta familien jainkosa. Krono eta Rearen alaba; Zeusen arreba eta emaztea.
- Poseidon: Itsasoen, lurraren eta zaldien jainkoa. Krono eta Rearen semea; Zeusen anaia.
- Dionisio: Ardoaren eta ospakizunaren jainkoa.
- Apolo: Argia, eguzkia eta poesiaren jainkoa.
- Artemisa: Ehiza eta animali guztien jainkosa; birjintasunaren jainkosa ere.
- Hermes: Merkataritzaren eta lapurren jainkoa; jainkoen mezularia eta errazena gaztetik ikus‑tzekoa.
- Atenea: Jakinduria, artisautza eta defentsaren jainkosa.
- Ares: Gudaren jainkoa.
- Afrodita: Maitasunaren eta edertasunaren jainkosa.
- Hefesto: Jainko errementaria; forjaren eta suaren jainkoa.
- Demeter: Naturaren, urtaroen eta nekazaritzaren jainkosa.
Medea
Medea: Bere istorioak berariazko baliabideak eta konplexutasun emozionala erakusten ditu. Askotan bere askatasun pertsonala eta erabakiak nabarmenduta agertzen da; mitoen interpretazioetan badira bere semeak hiltzen dituela agertzen duten bertsioak, maiz gizonen arauek, traizioak edo sufrimenduak eraginda.
Prometeo
Prometeo: Gizakien sorrera eta haien onurarako ekintzen sinbolo bezala azaldu ohi da. Zeusek jarrera zorrotza ezarri ondoren, Prometeok Zeusen sua lapurtu eta gizakiei eman zien. Greziar mitologian sortzaileetako eta gizakien aldeko aldeko figura garrantzitsuenetako bat da; sua lapurtzeagatik jainkoen zigorrak jasan zituen.
Oharrak
Testu hau mitologia zaharren iturriak eta interpretazio tradizionalen laburpen bat da, eta izenak edo rolen deskribapenak iturri ezberdinetan pixka bat alda daitezke.