Gure Historiako Gertaera Nagusiak: Industria Iraultzatik XIX. Mendera

Industria Iraultzaren Kausak

• Demografia: Eskulana, merkatuak eta emigrazioa.
• Nekazaritza: Elikagai ugari, eskulana eta dirua.
• Garraioa: Merkatuak, emigrazioa eta lehengaiak.
• Garapen teknologikoa: Asmakizun teknologikoak.onialismoa:
• Kolonialismoa: Lehengaiak eta merkatuak.
• Lan antolaketa berria: Lantegiak, taylorismoa eta kate-produkzioa.
• Aldaketa soziopolitikoak: Burgesiaren boterea.
• Kapital metaketa eta inbertsioak: Nekazaritza, merkataritza eta sozietate anonimoak.

Napoleon Espainian

• Konbentzio gerra.
• Espainia eta Frantzia aliatu.
• Espainia eta Erresuma Batua eta Portugalen aurka.
• Godoyren aurkako matxinada.
• Napoleonen anaia Josef Espainiako errege bihurtu zen.
• Espainiako konstituzioa etaindependentzia gerra.
• Erakundeak sortu (herritarrek gerrillak egin).
• Gerra hartan gorteak sortu, absolutismoaren aurka Cadizen eta konstituzioa aldatu.
• Armada frantsesa Espainiatik atera zen.

Ebaluazio Galderak eta Erantzunak

74. ariketa: 2, 2, 1, 1, 2, 1, 1, 2

72. ariketa: Egi, egi, egi, gezur, egi, gezur, egi, egi, gezur, gezur, gezur, egi, egi

Karlismoa

"Erlijioa, erregea eta foruak" zen bere leloa. Fernando VII.a hil eta gero sortu zen, bere anaia Karlos Maria Isidrorei erregetza eman nahi ziotenek osatua.

Desamortizazioa

Herriko lurrak subastatu zituzten hobeki lantzeko. Mendizabalek egin zuen ministro zela, Elizaren jabetza pribatu publiko bihurtu nahi zuen, estatuak saltzeko.

Itun Legea

Nafarroako diputazioaren eta Espainiako gobernuaren artean sinatutako ituna. Nafarroako Erresumak izaeragalta eta ia autonomia bihurtu zen, foruak galtzen dituelako.

Industria Euskal Herrian

Industria nahiko berandukoa izan zen. Bizkaian nagusitu zen ekonomian, burdingintza nagusi izan zelarik. Espainiako merkatutik dependitzen zen eta kanpoko eskulana erabili zuen.

Frantziako Iraultzaren Kausak

• Ekonomia: Egoera ekonomiko larria, uzta txarra, hirugarren estamentuak bakarrik zergak ordaintzen zituen eta gari prezioaren igoera.
• Soziala: Berdintasunik ez, maila igotzeko aukerarik ez.
• Politika: Ameriketako Estatu Batuetako kolonien matxinada, monarkia absolutua eta hirugarren estamentuak botere politikorik ez izatea.
• Ideologia: Ilustrazioaren eragina, Montesquieuren botere banaketa.

Frantziako Iraultza Ondorioak

• Politika: Herri sobitasuna (herri ordezkaritza), konstituzioa, botere juridikoa eta sistema berriak (liberalismoa eta nazionalismoa).
• Ekonomia: Zergak denon artean, jabetza pribatua bermatzea, estatuak ekonomian parte ez hartzea eta askatasun ekonomikoa.

XIX. Mendea

• Frantziaren eragina eta Vienako Biltzarra.
• Fernando VII.a eta absolutismoa. Riegoren matxinada eta Hirurteko Liberala (1820-1823).
• 1833-1841: Lehen Karlistaldia. Fernando hil zen; bi hautagai: Elisabet edo Karlos Maria Isidro. Gerra egin eta Bergarako besarkadarekin amaitu zen.
• 1840-1843: Esparteroren erregeordetza, liberalen gailurra.
• Serranoren estatu kolpea: Espartero kanporatu zuten. Liberal moderatuak: Narvaez presidentea eta aurrerakoiak.
• 1856-1868: Liberal moderatuak. Herriko lurren desamortizazioa: nekazariak miserian utzi zituen; Madozek egin zuen.