Hannah Arendt: Totalitarismoa eta Gaizkiaren Hutsalkeria

Totalitarismoaren jatorria

Hannah Arendtek Totalitarismoaren jatorria liburuan totalitarismoari buruz hitz egiten du. Haren ustez, fenomeno hori ez zen berezkoa izan, XVIII. eta XIX. mendeetako Europako antisemitismoak eta inperialismoak oinarrizko baldintzak prestatu baitzituzten. Ideologia horren arabera, totalitarismoan botereak lider bakarraren esku egon behar du, eskubide indibidualak baztertuz eta ekonomia zentralizatuz.

Propaganda, izu-politika eta marko juridikoa erabiliz, botereak legeak aldatzen ditu eta estatuaren forma birmoldatzen du. Helburua boterea mantentzea da, eta horretarako gizabanakoaren suntsipena, deshumanizazioa eta bakartzea erabiliko ditu. Arendtek totalitarismoak eragindako gaitz erradikalaren definizioa ematen du: ideologia batek gizakia zerbait "soberakin" bihurtzea, ezabagarri bihurtzea eta deserrotzea.

Ondorioz, totalitarismoak milaka pertsonari gizatasuna lapurtu eta etorkizuna burokrazia administratiboaren esku uzten du, "Dena da posible" lemapean. Horrek erakusten du totalitarismoak eragindako gizabanakoaren suntsipenaren eta erasoen gaitz erradikala.

Gaizkiaren hutsalkeria

Adolf Eichmann nazien kargu gorenetako bat izan zen, Holokaustoa antolatu zuen gizarte-ingeniaritza krudelaren arduradun nagusietakoa. Arendtek, pentsalari eta idazle alemaniarrak, Eichmann Jerusalemen obran, Eichmann gizaki arrunta dela argitu ondoren, nazi izatearen arrazoiztasuna eta jokabidearen normaltasuna aztertzen ditu.

Baina galdera nagusi bat egiten du: Nola da posible pertsona batek milaka pertsonaren heriotza agindu ahal izatea? Eichmannen defentsan bi argudio nagusi erabili ziren:

• Eichmannek "Estatu-arrazoiei" jarraitu zien.
• Aginduak bete besterik ez zituen egin.

Arendtek uste du estatu totalitarioak salbuespen-egoerak erabiltzen dituela eta gaizkia hutsalkeria bihurtzen duela. Horregatik, demokrazia parte-hartzailea da totalitarismoari aurre egiteko baliabide onena, erantzukizuna eta elkarrizketa bultzatuz, hutsalkeriarik gabe. Holokaustoa ez zen gertatu Hitler eta bere goi-agintariak krudelak zirelako soilik, baizik eta masaren konplizitateagatik; ideologia nazi suntsitzailea ez zen inoiz nagusituko herritarren babesik gabe, Arendtek dioenez.