Historia i fundamenty integracji europejskiej: od EWWiS do Unii Europejskiej

Fundamenty integracji europejskiej

Proces jednoczenia Europy po II wojnie światowej opierał się na kluczowych inicjatywach:

• Plan Schumana: propozycja połączenia przemysłu węgla i stali państw Europy Zachodniej, mająca na celu zapobieżenie wojnom i rozpoczęcie integracji.
• Plan Marshalla: program pomocy gospodarczej USA dla Europy, mający na celu odbudowę gospodarek i wzmocnienie stabilności regionu.

Przyczyny integracji

1. Konieczność odbudowy gospodarczej Europy Zachodniej.
2. Osłabienie państw europejskich.
3. Dążenie do nawiązania współpracy gospodarczej i politycznej.
4. Potrzeba włączenia Niemiec do systemu europejskiego.
5. Konieczność zahamowania ekspansji ZSRR.

Organy EWWiS

• Wysoka Władza: zarządzała EWWiS i podejmowała decyzje.
• Rada Ministrów: reprezentowała państwa i kontrolowała decyzje.
• Zgromadzenie EWWiS: pełniło funkcję doradczą i kontrolną.
• Trybunał Sprawiedliwości: pilnował przestrzegania prawa.

Kluczowe traktaty

• Traktat fuzyjny (1965 r.): połączył instytucje EWG, EWWiS i Euratomu w jedną wspólną strukturę (jedna Komisja i jedna Rada).
• Traktat z Maastricht (1992 r.): utworzył Unię Europejską, wprowadził obywatelstwo UE oraz zapoczątkował unię gospodarczą, polityczną i walutową. Oparty na 3 filarach:
  • I: Unia gospodarczo-walutowa.
  • II: Polityka zagraniczna i bezpieczeństwo.
  • III: Polityka wewnętrzna i wymiar sprawiedliwości.
• Traktat z Lizbony:
  1. Wzmocnienie Parlamentu Europejskiego.
  2. Utworzenie stałego przewodniczącego Rady Europejskiej.
  3. Powołanie Wysokiego Przedstawiciela ds. polityki zagranicznej UE.
  4. Rozszerzenie głosowania większościowego w Radzie UE.
  5. Nadanie UE osobowości prawnej.
  6. Określenie procedury wyjścia z Unii.

Prawa i zasady funkcjonowania UE

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej: dokument określający podstawowe prawa i wolności obywateli, takie jak godność człowieka, wolność, równość, solidarność, prawa obywatelskie i wymiar sprawiedliwości.

Etapy rozszerzenia UE

1. Kandydowanie: państwo składa wniosek o członkostwo i uzyskuje status kandydata.
2. Negocjacje: dostosowanie prawa i gospodarki do wymogów UE.
3. Ratyfikacja i członkostwo: podpisanie traktatu i wejście do UE po zgodzie wszystkich państw członkowskich.

Zasady UE

• Zasada przyznania kompetencji: UE działa tylko w zakresie przekazanym przez państwa.
• Zasada subsydiarności: decyzje podejmuje się jak najbliżej obywateli.
• Zasada proporcjonalności: działania UE nie mogą wykraczać poza to, co konieczne.
• Zasada demokracji: udział obywateli przez Parlament Europejski.
• Zasada państwa prawa: wszystkie działania zgodne z prawem UE.
• Zasada solidarności: wzajemna pomoc i współpraca państw członkowskich.