Historia Gizarte

Glosarioa: Frantsestuak: Josef bonaparte erregetzat onartu zten espaniar ilustratuak. Fernandinoak: Fernando 7.ari leial izan zitzaizkion espaniarrak. Guerrillak: Zibilen partidak. napoleonen tropei erasotzen zieten, haien lurralde-kontrola eragozteko. Pronuntziamendua: 19. mendeko altxamendu militar tipikoa. Politika-sistema jakin bat aldatzeko helburua zuen. Aliantza sanuta: Europako errege askok sortutako aliantza, joera liberaleko gobernuei aurre egiteko helburua zuen. Desamortizazioa: Estatuak beste erakunde batzuen ondasunak konfiskatzea eta saltzea. Erregeordetza: Monarkiako errege legitimoaren ordez beste batek gebernatzea, erregeak gobernatzeko ezintasuna duelako, edo adin txikiko delako, edo bertan ez dagoelako. Kantonalismoa: Espainan  estatu subiranoek eta federatuek sortzeo helburua zuen mugimendua. Maiorazkoa: Familia nobleei lotutako lurrak ziren, eta ezin ziren saldu, ez eta eman ere.

Funtzezko-deiak: zer egin zuen napoleonek espainia eta lotu europan egin zuenarekin? Napoleonek Espaina konistatu zuenean bere anaiari boterea eman zion, europako beste lurralde batzuetan egin zuen modura. Noiz hasi zen independentzia guerra? Madrilen hasi 1808 maiatzak-2. Nola egin zieten aurre espainako tropek frantziarrei nola amaitu zen gatazka? Espainako gerrillek ehiago eraso obeto antolatutako frantziar ejerrzitoari, baina Errusiako kampaina zela eta napoleonek tropak erretiratu eta ahulagoa egin. Espaina britania handiarekin aliatu eta 1813 Valencayoko ituna sinatu eta guda amitu. Une artan zergatik zen garrantzituza konstituzioa sortzea? Antzinako erregimenarekin amaitzeko. Zer beste erreforma jarri martxan? Jaurerriak kendu, Inkisizioa ezestatu, gramioak debekatu eta legearen aurrean espainarren berdintasuna onartu. Zer egin nahi zuten Liberalek eta absolutuek? Liberalek absolutismoarekin betiko bukatu nahi zuten, orretarako milizia nazionalak sortu zituzten. Absolutistek bere boterea jarraitzeko nahia zuten eta liberalen mehatzuei deust egin. Zer gertatu zen Fernanfo 7.a hiltzean? Maria kristinak , bere alargunak gobernuaren ardura hartu, Isabel-ek bere semea 3 urte soilik zituelako, aldi berean karlos bere burua errege izendatu, hala hasi zen lehen karlistada. Zer neurri frogatu isabelen erregealdian erregimen liberala zegoela? Antzinako erregimena gustiz ezeztatu, desamortizazioa eta estatu zentralista antolatu. Zer politika-talde bereizi ziren Isabel 2-aren erregealdian? Moderatuak eta progresistak Nork gobernatu zuen dembora luzeagoan? Moderatuek Nola lortu gobernatsea progresistek? maria kristina dimitutu zuelako 1840 rta bigarren aldian boterea artu zutenean 1854 izan zen vicalbarioko pronuntziamenduari esker baian 2 urte iraun soilik. Isabel 2-aren azken urteetako erregealdiaren egoera Krisi larria izan zen, Arazo ekonomiko eta gosea zirela eta, landan eta hirian matxinadak, Gobernuak progresistek errepublikanoek eta demokratikoek boterea banantzen zuten, ez zeuden pozik, Gobernuaren autoritarismoa gehiegizkoa zenez,burgesia eta militarrak erregimenatik aldendu. Erregimena gero eta gutxiago zeukaten gogoko eskandaluzko bizia zeramala zioten, eta gobernuaz gutxi arduratu. 1866 ostendeko ituna zinatu borboiei kamporatzeko. Nork egin zuen bat erregina erregetzatik kentzeko? Serrano eta Prim jeneralak .Nork hartu zuen bere gain gobernua? Erregina kendu eta gero behin behineko gobernua sortu egin zen, serrano zen gobernu horren buru. Zer garrantzi 1868 konstituzioak? Espainako lehen testu demokratikoa izan zen, hau eskubideen adierazpen zabala eta gizonezkoen sufragio unibetsala ezartzen zuen. Zergatik eutsi erregimen Monarkikoari? Batasun liberalekoei eta progresistei kontzezioa egin nahian, monarkiari eusten zion, eta serrano jenerala erregeorde izendatzen zuen, errege bat aukera arte goberna zezan. Zergatik tronua utzi Amadeo1-ak? Monarkikoek bere aurka zeuden eta elizakoek ere, biztanleria gehienak ez zuen maite atzerritarra zelako, gainera bi gatazka gertatu ziren, Kubako matxinadak eta beste karlistada bat, Amadeok ez zuen zailtazun horiek gainditu eta trunua utzi zuen. Zer arazori aurre egin behar zion errepublikak? Hau arazo larriekin hasi zen, Politika-talde gehienek monarkikoak ziren, eta errepublikanoak bereizita zeuden beraien artean, batzuk errepublika federala beste batzuk unitarioa, Mugimendu Kantonalista islatzen du banaketa hori, horrez gain 3 karlistada eta kubako guerra piztu eta pavia jeneralak estatu kolpea eman zuen 1874-an. Txandaketa sistemaren ezaugarriak: Bi alderdi politikori eman zieten gobernatzeko ardura, bi alderdiak onartu zuten manarkia konstituzionagilea, eta modu baketsuan txandakatu ziren gobernuak (turnismo) Zer indar politiko zegoen turnismoaren kontra?zergatik? Anarkistek Sozialistek eta nazionalistek zeuden kontra zergatik.... Espainako industrian zer alferdi aurreratuenak? Ehungintza industria, Siderurgikoa eta finantzia erakundeak. Zer alderdi beste herrialdetan baino atzeratuago? Trenbide sarea txarra edo ez da existitzen komunikazio txarrak. Zer faktori geldi espainako industrailizazio prozesua? Lehengai gutxi zegoen biztanleria gehiena pobrea zen eta ez zuten merkatu kompetentziarik eta kapital gutxi. Zer aldaketa egon ziren nekasaritzan? Desamortizazioaren ostean nekazariek jabe berriak zeuzkaten, burgesak hauek nekazaritza teknika berrietan inbertitu eta hobetzen zituzten. Zer arazo zuen Espainako indstriak?erta nekazaritza? Lehiakortasun gutxiko industria zen, eremu gutxian zegoen kontxentraturik.  eta nekasaritzan nekasaritzarako teknika zaharrak erabiltzean produktibitate gutxiagoa beste herri garatuagoak baino. Nork borrokatu karlistadetan eta nork irabazi eta nork galdu? Zumalakarregi karlisten burua borrokatu, baina hil 1835 urtean guerra 5 urte gehiago iraun zuen baina karlistek porrot egin zuten penintzula osoan, azkenean espartero bakerako oinarriak ezarri eta rafael marotorekin itzarmen bat egin zuten bakerako bergarako besarkadan 1839 an.