Historia Starożytnej Grecji: Od Polis do Podbojów Aleksandra Wielkiego

1. Charakterystyka Starożytnej Grecji

• Ukształtowanie terenu: Kraj górzysty, co sprzyjało powstaniu polis (miast-państw).
• Zajęcia: Rolnictwo, handel, rzemiosło, żegluga.
• Wspólnota: Języka, religii i kultury.
• Kolonizacja: VIII–VI w. p.n.e.

2. Ateńska demokracja (V w. p.n.e.)

• Władza: W rękach obywateli (wolnych mężczyzn).
• Instytucje: Zgromadzenie Ludowe, Rada 500, sądy ludowe.
• Reformy: Solon, Klejstenes.
• Złoty wiek Aten: Rządy Peryklesa.

3. Starożytna Sparta

• Państwo wojskowe: Wychowanie wojskowe od 7. roku życia.
• Władza: 2 królów, geruzja, eforowie.
• Społeczeństwo: Spartiaci, periojkowie, heloci.

4. Wojny grecko-perskie i peloponeskie

• Przyczyny: Ekspansja Persji.
• Ważne daty:
  • 499–493 p.n.e. – Powstanie jońskie.
  • 490 p.n.e. – Bitwa pod Maratonem.
  • 480 p.n.e. – Termopile, Salamina.
  • 479 p.n.e. – Bitwa pod Platejami.
• Wojna peloponeska (431–404 p.n.e.): Klęska Aten.
• Skutek: Zwycięstwo Greków, potęga Aten.

5. Podboje Aleksandra Macedońskiego

• Król Macedonii: Od 336 p.n.e.
• Podboje: Persja, Egipt, Mezopotamia, Indie.
• Śmierć: 323 p.n.e.
• Skutek: Hellenizm (połączenie kultury greckiej i wschodniej).

6. Kultura starożytnej Grecji

• Teatr: Tragedia, komedia.
• Nauka: Matematyka, medycyna, historia.
• Sport: Igrzyska olimpijskie (od 776 p.n.e.).
• Architektura: Kolumny, świątynie.

Postacie historyczne

• Perykles: Przywódca Aten w V w. p.n.e., za jego rządów miasto przeżywało „złoty wiek” i zbudowano Partenon.
• Solon: Ateński reformator, który ograniczył władzę arystokracji.
• Klejstenes: Twórca ateńskiej demokracji.
• Dariusz I: Król Persji, rozpoczął wojny z Grekami.
• Kserkses: Król Persji, dowodził najazdem na Grecję w 480 r. p.n.e.
• Aleksander Wielki: Władca Macedonii, twórca ogromnego imperium.
• Filip II Macedoński: Ojciec Aleksandra, twórca potęgi Macedonii.
• Sokrates, Platon, Arystoteles: Wybitni greccy filozofowie.
• Homer: Poeta, autor „Iliady” i „Odysei”.

Pojęcia kluczowe

• Akropol: Wzgórze w centrum Aten z najważniejszymi świątyniami.
• Partenon: Świątynia bogini Ateny, symbol potęgi Aten.
• Agora: Główny plac miasta, centrum handlu i polityki.
• Port w Pireusie: Główny port Aten, centrum handlu morskiego.