Historia eta Zuzenbidearen Bilakaera Iberiar Penintsulan

Historiaren ikuspegiak

Historia deskribatzailea: Ideia hau lehenengo aldiz Grezian, K.a. V. mendean, erabili zen. Herodoto historiaren aitatzat hartzen da; bere lanetan iturri ezberdinetako informazioa jasotzen zuen, nahiz eta horiek askotan fidagarriak ez izan.

Historia pragmatikoa: Iragana deskribatzeaz gain, ikasketa bat ateratzen saiatzen da. Tucídides eta Tácito dira autore nagusiak. Historia alderdikoiaren arriskua jarrera bat justifikatzeko errealitatea desitxuratzea da.

Erromatar garaia eta zuzenbidea

Bezeria eta Erromanizazioa

• Bezeria: Erromatar Inperioan, pertsona edo talde bat beste baten babesaren menpe jartzen zen.
• Erromanizazioa: Erromak konkistatutako herriek erromatar hizkuntza, legeak eta ohiturak bereganatu zituzten. Bi alderdi ditu: kultura-erromanizazioa eta erromanizazio juridikoa.

Hiritartasuna eta estatus juridikoa

Erromatar hiritarra (cives): Zuzenbide zibil eta politiko osoa zuen pertsona. Eskubide nagusiak: Ius commercii (ondasunak), Ius connubii (ezkontza), Ius sufragii (bozketa) eta Ius honorum (kargu publikoak).

Latinoak: Erromarekin konfederatutako hiriak. Latini veteres (eskubide zabalak) eta latini coloniari (soilik ius commercii) bereizten ziren.

Peregrinoak: Inperioan bizi ziren gizaki askeak, beren jatorrizko zuzenbidea erabiltzen zutenak. Ius gentium-a aplikatzen zitzaien.

Administrazioa eta erakundeak

Magistratua eta Kuria

Magistratua: Kargu ohorezkoa, urtekoa eta ez-ordaindua. Kuria: Erromatar Senatuaren antzeko udal batzarra, gai judizial eta militarrez arduratzen zena.

Kontzilioak eta Aula Regia

Kontzilioa: Apezpiku eta elizgizonen asanblada. Toledoko Kontzilioek Elizaren eta Estatuaren arteko batasuna islatu zuten. Aula Regia: Bisigodoen garaiko erregearen aholku-biltzarra.

Erdi Aroa: Errekonkista eta Gizartea

Administrazioa eta lurraldea

• Duke bisigodoak: Dukerrien kontrol militar eta administratiboaz arduratzen ziren.
• Conventus publicus vicinorum: Auzotarren biltzar txikiak, administrazio lokalaren adierazle.
• Errekonkista: VIII-XV. mendeetako prozesua. Kristau erresumen sorrera eta hedapena.
• Birpopulazioa: Musulmanek okupatutako lurraldeetan kristauak finkatzeko prozesua (monakala edo pribatua).

Zuzenbidea eta erakunde politikoak

Fazaña eta Fuero: Tokiko ohituretan oinarritutako zuzenbidea. Koroa: Erresumaren egitura politikoa, oinordetzaz edo ezkontzaz batutako lurraldeak. Gorteak: Sistema parlamentarioa (noblezia, kleroa eta hiritarrak). Korregidorea: Erregearen ordezkaria udalerrietan.

Gizarte taldeak

• Muladiak: Islamera bihurtutako kristau hispaniarrak.
• Mozarabeak: Lurralde musulmanean bizi ziren kristauak.
• Mudejarrak: Lurralde kristauan bizi ziren musulmanak.
• Moriskoak: 1492 ondoren kristaututako musulmanak, ezkutuan islamari eusten ziotenak.