Iberiar Penintsulako Erliebea: Unitateak eta Ezaugarriak

Iberiar Penintsulako Erliebearen Ezaugarri Orokorrak

• Itxura trinkoa eta zabala: Kostaldeak zuzenak ditu.
• Batez besteko altitudea: 660 metrokoa da, eta erliebe menditsua periferian kokatzen da.

Unitate Morfoestruktural Nagusiak

• Zokaloak: Paleozoikoko harri gogorreko lautadak dira; ez dira tolesten, apurtu baizik.
• Antzinako mendiguneak: Aro tertziarioan sortuak dira, baina materialak paleozoikoak dira. Gailur biribilak dituzte. Adibideak: Mendikate Zentrala, Toledoko mendiak, Galiziako mendigunea eta Kantabriar mendikatearen mendebaldea.
• Tolestura-mendikateak: Aro tertziarioan sortu ziren, itsasoak aro sekundarioan jalkitako sedimentuak tolestean.
• Sakonuneak: Aro tertziarioko gune hondoratuak dira.
  • Arro sedimentarioak: Zokalo baten blokea hondoratzean sortuak (Duero, Tajo eta Guadiana).
  • Depresio tertziarioak: Mendikate alpetarren bi alboetan daude (Ebro eta Guadalquivir).

1. Meseta: Penintsulako Erliebearen Ardatza

Penintsulako erliebearen oinarrizko unitatea da, lautada garaia. Orogenia hertziniarrean sortu zen, eta aro tertziarioan Meseta deformatu eta suntsitu egin zen. Barruan honako hauek bereiz daitezke:

• Antzinako zokalo paleozoikoa: Penilautadez osatutako erliebea da, ondulazio txikiko gainazalekin.
• Mesetaren barrualdeko mendilerroak:
  • Mendikate Zentrala: Aro tertziarioan sortu zen, orogenesi alpetarraren eraginez. Mesetaren zokaloan arrakalak eta failak sortu ziren, eta bloke batzuk altxatu egin ziren. Erliebe bortitzagoa du eta Meseta erditik zatitzen du (adibidez, Guadarrama).
  • Toledoko mendiak: Ez dira hain garaiak; Hego Meseta erdibitzen dute (adibidez, Guadalupe).
• Mesetaren barneko arro sedimentarioak: Aro tertziarioan sortu ziren, Mesetako bloke batzuk hondoratu eta sedimentu tertziarioekin bete zirenean. Barrualdea biguna zen eta kanpoaldea gogorra. Erliebean paramoak, landa zabalak eta aldapak dira nagusi.

2. Mesetaren Hegal Menditsuak

Aro tertziarioan sortu ziren, Mesetako zokalo-blokeak altxatu eta aro sekundarioko sedimentuak tolestu zirenean.

3. Mesetaren Kanpoaldeko Sakonuneak

Pirinioen eta Mendikate Betikoen inguruetan sortu dira, eta erliebe ia guztiz horizontala dute.

4. Mesetaren Kanpoaldeko Mendikateak

Orogenesi alpetarrak aro tertziarioan sortuak dira, aro sekundarioko sedimentuak tolestean.