O Idealismo Transcendental de Kant: O Xiro Copernicano

A síntese de Kant: Empirismo e Racionalismo

Immanuel Kant reflexiona sobre os límites do coñecemento humano e propón unha síntese entre as dúas grandes correntes filosóficas do seu tempo: o empirismo e o racionalismo. Mentres que os empiristas, como Hume, defendían que o coñecemento só pode provir da experiencia e que, máis alá do percibido, nada se pode coñecer, os racionalistas, como Descartes, sostiñan que a razón pode chegar a verdades universais sen necesidade de recorrer á experiencia. Kant considera que ambas as posturas son insuficientes e busca un punto intermedio, dando lugar ao que se coñece como idealismo transcendental.

O xiro copernicano na teoría do coñecemento

Segundo Kant, o coñecemento necesita dous elementos:

• Datos da experiencia: a base do que coñecemos (a posteriori).
• Estruturas innatas da mente: permiten organizar e interpretar eses datos (a priori).

A nosa mente non é unha folla en branco, nin tampouco pode coñecer a realidade sen base empírica. O suxeito humano participa activamente na construción do coñecemento aplicando formas innatas. A isto é ao que Kant chama "xiro copernicano": non é o suxeito quen se adapta á realidade, senón que é a realidade a que se adecúa ás estruturas do suxeito.

Facultades do coñecemento: Sensibilidade e Entendemento

Este proceso de coñecemento ten dúas facultades principais:

• A sensibilidade: permítenos percibir o mundo mediante dúas formas a priori: o espazo e o tempo. Sen estas estruturas, non poderiamos situar os obxectos.
• O entendemento: permítenos pensar sobre o percibido mediante as categorías, esquemas innatos da razón.

Por exemplo, a causalidade é unha categoría: non vemos a causa dun feito, pero o noso entendemento asóciao automaticamente con outro acontecemento anterior. Así, a nosa mente impón unha estrutura á realidade e fai posible o coñecemento.