Kampania wrześniowa 1939 i II wojna światowa – przyczyny, etapy i kluczowe wydarzenia

Kampania wrześniowa 1939

1. Przyczyny przegranej Polski w kampanii wrześniowej

• Przewaga militarna Niemiec i ZSRR
• Brak pomocy od sojuszników
• Agresja ZSRR od wschodu
• Nieskuteczna strategia obronna
• Brak pełnej mobilizacji

2. Najważniejsze daty

• 01.09.1939 r. – atak III Rzeszy na Polskę
• 17.09.1939 r. – atak ZSRR na Polskę
• 06.1941 r. – atak III Rzeszy na ZSRR
• 12.1941 r. – przystąpienie USA do wojny
• 1941 r. – przełom na frontach
• 08.05.1945 r. – kapitulacja Niemiec
• 02.09.1945 r. – kapitulacja Japonii

3. Etapy kampanii wrześniowej

1. Bitwy graniczne (1–3 września), obrona Westerplatte.
2. Działania obronne w głębi kraju: bitwa nad Bzurą i obrona Wizny.
3. Upadek państwa po wkroczeniu wojsk sowieckich i kapitulacja Warszawy.

4. Przykład bohaterstwa Polaków

Obrona Westerplatte (półwysep w Gdańsku, 1–7.09.1939 r.). Polscy żołnierze walczyli przeciwko znacznie silniejszej armii niemieckiej. Obrona trwała 7 dni i stała się symbolem polskiego heroizmu, oporu i ogromnego bohaterstwa.

Podboje państw w latach 1939–1941

5. Kraje zajęte przez Hitlera (1940–1941)

Dania, Norwegia, Holandia, Belgia, Luksemburg, Francja, Grecja, Jugosławia.

6. Kraje zajęte przez Stalina (1939–1940)

Część Finlandii, Litwa, Łotwa, Estonia, część Rumunii.

7. Wyjaśnienie pojęć

• Kolaboracja – współpraca z wrogiem.
• Getto – wydzielona dzielnica miasta, do której zamykano ludność żydowską.
• Holokaust – ludobójstwo, zagłada Żydów.
• Armia Czerwona – armia ZSRR.
• Szmalcownicy – osoby pomagające Niemcom w poszukiwaniu ukrywających się Żydów.
• Alianci – państwa walczące przeciwko państwom Osi: Wielka Brytania, Francja, Polska, Stany Zjednoczone i ZSRR.
• Wielka Trójka – trzej główni przywódcy aliantów: Józef Stalin (ZSRR), Franklin D. Roosevelt (USA) i Winston Churchill (Wielka Brytania).

8. Bitwa o Anglię

Pierwsza w historii kampania toczona wyłącznie przez siły powietrzne. Toczyła się nad Anglią od lipca do października 1940 r. i zakończyła się porażką Niemiec.

Atak na ZSRR

9. Przyczyny ataku Hitlera na ZSRR

• Dążenie do zdobycia "przestrzeni życiowej" (Lebensraum) na Wschodzie.
• Chęć zniszczenia komunizmu i pokonania ZSRR.
• Realizacja ideologii nazistowskiej, która uważała Słowian za rasę podrzędną, nadającą się do zniewolenia.

10. Dlaczego Hitler nie zajął ZSRR

Głównymi przyczynami były błędy strategiczne oraz błędy ideologiczne i moralne. Brutalne działania okupacyjne zmobilizowały społeczeństwo radzieckie przeciwko Niemcom. Dodatkowo wystąpiły problemy z zaopatrzeniem oraz przewaga ZSRR.

Polityka okupacyjna

11. Porównanie niemieckiej polityki okupacyjnej

• Europa Środkowo-Wschodnia – ludność traktowano jako "podludzi", poddawano terrorowi, masowym egzekucjom, wysiedleniom i niewolniczej pracy. Cel: wyniszczenie ludności żydowskiej i słowiańskiej.
• Europa Zachodnia – stosowano łagodniejszą politykę (np. w krajach o mniejszym oporze lub o powiązaniach z Niemcami). Cel: włączenie tych państw do Rzeszy Niemieckiej.

Obozy zagłady

12. Dlaczego obozy zagłady znajdowały się w Polsce

• Na ziemiach polskich mieszkała największa liczba Żydów w Europie.
• Łatwiej było utrzymać tajemnicę zbrodni.

Obozy: Auschwitz-Birkenau (Oświęcim), Bełżec, Treblinka, Majdanek.

13. Osoby ratujące Żydów

Irena Sendlerowa, Jan i Stanisław Kurdzielowie, Karol Gilbaś, Oskar Schindler.

Państwa Osi

14. Państwa Osi

Niemcy, Włochy i Japonia, a następnie Węgry, Rumunia, Bułgaria, Słowacja i Chorwacja.

15. Przyczyny zawarcia sojuszu przez państwa Osi

• Wspólne interesy terytorialne.
• Sojusz ideologiczny.
• Przeciwstawienie się ZSRR.
• Dążenie do zmiany porządku międzynarodowego.

Kluczowe bitwy i wydarzenia

16. Bitwa o Atlantyk

Niemcy wykorzystywali głównie okręty podwodne (U-Booty). Celem było zablokowanie dostaw sprzętu z USA do Wielkiej Brytanii. Bitwa zakończyła się zwycięstwem aliantów.

17. Bomby atomowe

Hiroszima (6 sierpnia) i Nagasaki (9 sierpnia 1945 r.).
Przyczyna: wymuszenie na Japonii kapitulacji i skrócenie wojny na Pacyfiku.
Skutek: zniszczenie obu miast, śmierć dziesiątek tysięcy ludzi i kapitulacja Japonii.

Konferencje Wielkiej Trójki

18. Decyzje podjęte na konferencjach

• Teheran (1943) – otwarcie drugiego frontu we Francji w 1944 r. oraz podział wpływów; Europa Środkowo-Wschodnia w strefie wpływów ZSRR.
• Jałta (1945) – zatwierdzenie powojennego podziału Europy na strefy wpływów, przesunięcie granicy Polski na Odrę i Nysę Łużycką, podział Niemiec na strefy okupacyjne oraz przystąpienie ZSRR do wojny z Japonią.

Przyczyny przegranej państw Osi

19. Przyczyny klęski państw Osi

• Walka na dwóch frontach.
• Przewaga militarna aliantów.
• Użycie bomby atomowej przez USA.