Keynesianismoa, Neoliberalismoa eta Soldata Arrakala

Keynesianismoa eta neoliberalismoa: bi eredu ekonomiko

Keynesianismoa John Maynard Keynes ekonomialariak garatutako teoria ekonomikoa da. Bere ustez, merkatuak ez du beti bere kabuz ondo funtzionatzen, eta krisi ekonomikoetan Estatuak ekonomian parte hartu behar du. Horretarako, honako neurri hauek proposatzen ditu:

• Gastu publikoa handitzea.
• Azpiegiturak eraikitzea eta lanpostuak sortzea.
• Zerbitzu publikoak indartzea, kontsumoa eta ekoizpena handitzeko.
• Langabezia murriztea.

Neoliberalismoaren sorrera eta ezaugarriak

Neoliberalismoa, aldiz, 1970eko hamarkadako krisiaren ondoren indartu zen. Eredu honek defendatzen du merkatuak askatasun handiagoa izan behar duela eta Estatuak ahalik eta gutxien esku hartu behar duela ekonomian. Horregatik, honako puntu hauek bultzatzen ditu:

• Pribatizazioa eta lehiakortasuna.
• Zerga txikiagoak.
• Enpresen askatasuna, ekonomia modu eraginkorragoan antolatzeko.

"45eko Espiritua" eta eredu ekonomikoen talka

Ken Loachen 45eko Espiritua dokumentalak azaltzen du nola Bigarren Mundu Gerraren ondoren Erresuma Batuan ongizate-estatua garatu zen, osasuna, hezkuntza eta zerbitzu publikoak indartuz. Hala ere, dokumentalak erakusten du neoliberalismoaren hedapenarekin zerbitzu publiko askoren pribatizazioa eta Estatuaren papera murriztea bultzatu zirela, ongizate-estatuaren printzipio batzuk ahulduz.

Bi ereduen arteko desberdintasun nagusiak

Bi ereduen arteko desberdintasun nagusia Estatuaren paperean dago:

• Keynesianismoak Estatuaren esku-hartzea beharrezkoa dela defendatzen du krisiak eta desberdintasunak murrizteko, gizarte-babesa lehenetsiz.
• Neoliberalismoak merkatu librearen alde egiten du eta Estatuaren jarduera mugatu nahi du, enpresen lehiakortasuna indartuz.

Gainera, 45eko Espiritua dokumentalak erakusten du keynesianismoak gizarte-babes handiagoa sustatu zuela; neoliberalismoak, aldiz, merkatuaren logika indartuz, zerbitzu publikoen eta babes sozialaren murrizketa ekarri zuen.

Soldata arrakala: genero-desberdintasun ekonomikoa

Soldata arrakala pertsona talde desberdinen artean dagoen soldata-desberdintasuna da. Gehienetan emakumeen eta gizonen arteko soldaten aldeaz hitz egiten da, emakumeek batez beste gizonek baino diru gutxiago irabazten dutelako lan egiteagatik.

Zergatik gertatzen da soldata arrakala?

Desberdintasun hori ez da beti lan bera egiteagatik sortzen. Arrazoi nagusien artean daude:

• Lan-merkatuko segregazioa: Emakumeak soldata txikiagoko sektoreetan egon ohi dira.
• Lan-prekarietatea: Lanaldi partzialak eta behin-behineko kontratuak ohikoagoak dira emakumeen artean.
• Zaintza-lanak: Zaintza-lanen banaketa desorekatua dela eta, emakumeek familia eta lana uztartzeko zailtasun handiagoak dituzte.
• Zuzendaritza-karguak: Erantzukizun handiko lanpostuetan gizonen presentzia handiagoa da oraindik.

Ikusmiran txostena eta lanaren sexu-banaketa

Ikusmiran txostenak erakusten du genero-arrakala ekonomikoa oraindik ere nabarmena dela. Ikerketek azpimarratzen dute arazo hau ez dela soilik diskriminazio zuzenaren ondorioa; lanaren sexu-banaketa tradizionalak eragin handia du. Emakumeek zaintza- eta etxeko lanen ardura handiagoa hartzen dutenez, zailtasun gehiago dituzte lan-merkatuan baldintza berdinetan parte hartzeko.

Ondorio ekonomikoak eta sozialak

Soldata arrakalak ondorio garrantzitsuak ditu emakumeentzat:

1. Diru-sarrera txikiagoak eta aurrezteko aukera gutxiago.
2. Inbertitzeko gaitasun txikiagoa.
3. Etorkizunean pentsio txikiagoak jasotzeko arriskua.

Azken finean, soldata-arrakala genero-desberdintasun ekonomikoaren adierazpen nagusietako bat da. Berdintasun politikak, lan-baldintza duinak eta aukera berdinak sustatzea funtsezkoa da benetako berdintasuna lortzeko.