Kongres Wiedeński 1815 – Zasady Restauracji, Legitymizmu i Równowagi Sił w Europie

Kongres Wiedeński i Restauracja

Główni uczestnicy

• Wielka Brytania – Robert Castlereagh
• Rosja – Aleksander I Romanow
• Prusy – Fryderyk Wilhelm III Hohenzollern
• Austria – Franciszek I Habsburg, minister spraw zagranicznych Klemens Metternich
• Francja – Charles Talleyrand

Zasada Restauracji

Zasada Restauracji zakładała powrót na europejskie trony dynastii obalonych przez rewolucje francuskie i wojny napoleońskie. Odtworzono dawne granice państw, przede wszystkim jednak granice zwycięzców. Starano się cofnąć wszystkie wprowadzone reformy i dążono do władzy absolutnej monarchów.

Zasada legitymizmu

Monarchowie mieli być uważani za władców wybranych z woli Boga, a nie narodu, dlatego ich władza była nienaruszalna.

Zasada równowagi sił

Żadne europejskie mocarstwo nie mogło mieć przewagi nad pozostałymi.

Święte Przymierze (1815)

Sojusz Rosji, Prus i Austrii. Cel: przeciwdziałanie powstaniom narodowym i rewolucjom społecznym w Europie oraz utrzymanie władzy monarchów, uważanej za nadaną przez Boga.

Główne nurty ideowe XIX wieku

• Komunizm i socjalizm naukowy – Karol Marks, Fryderyk Engels. Celem jest bezklasowe społeczeństwo, likwidacja własności prywatnej, władza w rękach klasy robotniczej oraz reformy socjalne.
• Socjalizm utopijny – Saint-Simon, Fourier, Robert Owen. Dąży do równości i sprawiedliwości społecznej poprzez wspólnoty produkcyjne, opiekę państwa i poprawę warunków życia robotników.
• Liberalizm – John Locke, Monteskiusz, Adam Smith, John Stuart Mill. Stawia na wolność jednostki, własność prywatną, wolny rynek i ograniczoną rolę państwa, z trójpodziałem władzy.
• Konserwatyzm – Edmund Burke, Joseph de Maistre, Chateaubriand. Ceni tradycję, hierarchię, religię i rodzinę, wspiera własność prywatną oraz państwo prowadzone przez elity lub monarchię.

Wiosna Ludów

Przyczyny

• Zła sytuacja niższych grup społecznych, wywołana klęskami głodu i złymi warunkami pracy.
• Dążenie Włochów i Niemców do zjednoczenia swoich krajów.
• Niechęć części ludności do panującego systemu politycznego.

Skutki

• Podważenie ładu wiedeńskiego.
• Wzrost świadomości narodowej mieszkańców Europy.
• Liberalizacja ustroju w niektórych państwach.

Uczestnicy

Francja, Austria, Węgry, Niemcy, Włochy, Prusy.

Wydarzenia pierwszej połowy XIX wieku

Pokój w Adrianopolu (1829)

Kończył wojnę rosyjsko-turecką i mocno osłabił Turcję. Dzięki temu Grecja uzyskała autonomię i mogła wkrótce stać się niepodległa.

Powstanie dekabrystów (1825, Petersburg)

Rosyjscy oficerowie chcieli wprowadzić konstytucję i ograniczyć władzę cara po śmierci Aleksandra I. Powstanie szybko upadło, ale stało się symbolem walki o wolność w Rosji.

Ruch karbonariuszy (lata 20.–30. XIX w., Włochy)

Tajna organizacja spiskowców walcząca z absolutyzmem i wpływami Austrii, domagająca się konstytucji i wolnych Włoch. Choć jej działania nie przyniosły sukcesu, przygotowała grunt pod późniejsze zjednoczenie kraju.

Rewolucja lipcowa (1830, Francja)

Rewolucja przeciwko Karolowi X, który ograniczył wolność prasy i prawa wyborcze. W jej wyniku tron objął Ludwik Filip, a Francja stała się monarchią konstytucyjną.

Trzy dni chwały (27–29 lipca 1830, Paryż)

Gwałtowne walki uliczne w Paryżu, w czasie których lud obalił Karola X. Te trzy dni pokazały, że społeczeństwo może zmusić króla do abdykacji. Był to początek monarchii lipcowej pod rządami Ludwika Filipa.