Kontrol-sistema automatikoak: Begizta irekia eta itxia

Kontrol-sistema automatikoen oinarriak

Kontrol-bidezko sistema automatikoa elkarrekin konektatzen diren elementu fisikoz osaturiko sistema da: erreguladoreak, transduktoreak, kaptadoreak, etab. Hauen guztien bidez, prozesuak automatikoki kontrolatzen dira.

Bi kontrol-sistema mota nagusi ezagutzen ditugu: begizta irekiko kontrol-sistema eta begizta itxiko kontrol-sistema.

Begizta irekiko kontrol-sistema

Begizta irekiko kontrol-sistemetan, irteerako seinaleak ez du eragiten sarrerako seinalean. Hau da, sarrerako seinalea sistemaren portaera kontrolatzen duten elementuetatik pasatzen da, baina ez du irteeraren eraginik jasaten. [ESQUEMA]

Adibidea: Gela baten beroketa

Suposa dezagun gela bat berotu nahi dugula; horretarako, tenporizadorea, erradiadorea eta gela beharko ditugu. Prozesuaren eskema ondokoa izango litzateke: [ESQUEMA]

• Sarrera: Gela 25 gradutan egotea nahi dugu.
• Tenporizadorea: Erradiadorearen martxaren iraupena kontrolatuko du, aurretik programatu dugun denboraren arabera.
• Erradiadorea: Gelan beroa askatuko duena.
• Irteera: Aldiuneko gelan dagoen tenperatura.

Begizta itxiko kontrol-sistema

Begizta itxiko kontrol-sisteman, kontrola irteeraren menpekoa izaten da. Horretarako ezinbestekoa da sisteman berrelikadura (feedback) egotea. Berrelikaduraren bidez, irteera eta sarrerako seinaleak parekatzen dira, eta sistemak automatikoki erregulatzea lortzen da. [ESQUEMA]

Sarrera eta irteera seinaleen arteko ezberdintasunari errorea deritzo. Errorea zero izan arte berrelikadura emango da; errorearen balioa zero denean, irteerako seinalea egokia izango da.

Formula: e = r - b (non r erreferentzia-seinalea den eta b berrelikadura-seinalea).

Begizta itxiko sistemak perturbazioen aurrean ez dira hain minberak izaten, berrelikadura dela eta perturbazioen eragina gutxitzen baitute.

Adibidea: Termostato bidezko beroketa

Suposa dezagun gela bat berotu nahi dugula; horretarako, erradiadorea, termostatoa, termometroa, galdara eta gela beharko ditugu. Prozesuaren eskema ondokoa izango litzateke: [ESQUEMA]

• Sarrera: Gelan eduki nahi dugun tenperatura.
• Termostatoa: Galdara martxan jarriko duena.
• Galdara: Erradiadoreetara doan ura berotzen duena.
• Erradiadorea: Gelan beroa askatuko duena.
• Termometroa: Gelan dagoen tenperatura neurtzen du eta espero den tenperaturarekin parekatzen du.
• Konparadorea: Errorea lortzen duena.
• Irteera: Aldiuneko gelan dagoen tenperatura.