Lehen Mundu Gerra eta Errusiako Iraultzak (1914-1918)

LEHEN MUNDU GERRA (1914–1918)

Lehen Mundu Gerra (1914–1918) potentzia handien arteko gatazka izan zen. Alemania eta Austria-Hungaria Ententearen (Frantzia, Erresuma Batua, Errusia…) aurka borrokatu ziren.

Lubaki gerra oso gogorra izan zen eta milioika hildako utzi zituen. 1917an Errusiak iraultza izan zuen eta gerratik atera zen; Estatu Batuak sartu ziren. 1918an Alemaniak amore eman zuen.

Gerraren Faseak

1. 1. Fasea: Gerra Mugikorra (1914)

   • Alemaniak Frantzia erasotu zuen Belgikatik.
   • Gerra mugikorra eta azkarra izan zen hasieran.

2. 2. Fasea: Lubaki Gerra (1915–1916)

   • Fronteak egonkortu ziren.
   • Lubaki gerra gogorra izan zen, milioika hildako utziz.

3. 3. Fasea: Amaiera (1917–1918)

   • Errusia iraultzaren ondorioz gerratik atera zen.
   • Estatu Batuak (AEB) gerran sartu ziren.
   • Alemaniak amore eman zuen (1918ko azaroaren 11n).

ERRUSIAKO IRAULTZAK

Errusian, 1905eko eta 1917ko iraultzek sistema aldatu zuten eta Leninek komunismoa ezarri zuen, Sobietar Errepublika sortuz.

1905eko Iraultza

Errusia Japoniaren aurka gerran ari zen (Korearen eta Mantxuriaren kontrolagatik) eta galdu egin zuen. Horrek krisi ekonomiko, sozial eta politiko handia sortu zuen. Herritarrak gosetuta zeuden eta Tsarraren aurka altxatu ziren.

• Gertaerak: 1905eko urtarrilaren 9an manifestazio baketsu bat odolustuta bukatu zen (Igande Odoltsua).
• Ondorioak: Grebak eta matxinadak zabaldu ziren, eta Tsarrak Duma (parlamentua) sortzera behartuta egon zen.

➡️ Hala ere, Tsarrak ez zituen bere promesak bete eta egoera ez zen hobetu.

1917ko Iraultza eta Aprileko Tesiak

1917ko iraultzak sistema aldatu zuen, Leninen ideiak ezarriz:

• Bakea (Gerratik ateratzea).
• Sobietak (Langileen kontseiluak) boterera.
• Nazionalizazioa (Lurren eta industriaren jabetza publikoa).

Ondorioz, Sobietar Errepublika sortu zen.