Lehen Mundu Gerra: Kausak, Bilakaera eta Ondorioak

1. Zein izan ziren Bismarck-en kanpo-politikaren helburuak eta nola lortu zituen?

Bi helburu nagusi zituen:

• Frantzia bakartzea: 1870eko gerraren ondoren, Alsazia eta Lorena galtzeak mendekurako gogoa piztu zuen Frantzian, eta, ondorioz, aurkari potentzial bihurtu zen.
• Balkanetako orekari eustea: Bismarck jakitun zen Austriak eta Errusiak aurkako interesak zituztela Balkanetan, eta tentsio horiek Europan gatazka orokorra sor zezaketela.

2. Nola aldatu zen Alemaniako kanpo-politika Gilen II.a tronura igo eta gero?

Alemaniako kanpo-politika oldarkorragoa bihurtu zen. Gilen II.ak politika erasokorragoa bultzatu zuen Europan, eta hedapen inperialistaren alde egin zuen. Horren ondorioz, Bismarck kargutik kendu zuen 1890ean.

3. Zein izan ziren Lehen Mundu Gerra sortzeko benetako kausak?

Hainbat faktorek eragin zuten gerraren eztanda:

• Interes-gatazkak kolonietan eta Balkanetan: Potentzia handien arteko liskarrak ohikoak ziren koloniengatik, eta tentsio horiek areagotu egin ziren Lehen Mundu Gerraren atarian.
• Alemaniaren bateratze prozesua eta Gilen II.aren politika: Alemaniak inperio kolonial handi bat sortu nahi zuen, eta horrek Britainia Handiaren nagusitasuna kolokan jarri zuen. Ondorioz, Britainia Handia Frantziara hurbildu zen.
• Aliantza-sistema: 1890eko hamarkadan, itun ugari sinatu ziren Europan, kontinentea bi bloketan banatuz:
  • Aliantza Hirukoitza: Alemania, Austria-Hungariako Inperioa eta Italia.
  • Entente Hirukoitza: Britainia Handia, Frantzia eta Errusia.
• Armamentismoa: Herrialdeek gerrarako prestaketak areagotu zituzten: gastu militarrak handitu eta soldaduska luzatu zuten.
• Tokian tokiko gatazkak: Otomandar Inperioaren gainbeherak tentsioak areagotu zituen Balkanetan. Austriak eta Errusiak eremu horretan beren indarra handitu nahi zuten. Alemania Errusia, Serbia eta Bulgariaren alde zegoen, eta ahaleginak egin zituen Austriak Serbia eta Bulgaria ez menperatzeko.

4. Zergatik izan zen garrantzitsua AEBen parte-hartzea?

AEBek milioi bat soldadu baino gehiago eta beren industria indartsua jarri zituzten gerran, eta horrek aliatuen garaipena erraztu zuen.

5. Zer berrikuntza teknologiko izan ziren Gerra Handian? Zer aldaketa eragin zuten gizartean eta politikan?

Gerra Handian zehar, hainbat berrikuntza teknologiko agertu ziren: itsaspekoak, gerra-hegazkinak, gas toxikoak, blindatuak, etab.

Aldaketa garrantzitsuak eragin zituzten gizartean eta politikan:

• Gizartean: Emakumeak etxetik kanpo lanean hasi ziren, fabriketan eta landan, gizonak frontean zeudelako. Emakumeen ekarpena funtsezkoa izan zen gerran, eta edozein lan egiteko gaitasuna zutela frogatu zuten.
• Politikan: Gerra amaitu zenean, herrialde askok eskubide politikoak eman zizkieten emakumeei, hala nola boto-eskubidea.

6. Zer neurri hartu zituzten irabazleek helburu horiek betetzeko?

Alemaniak Alsazia eta Lorena itzuli behar izan zizkion Frantziari, Schleswig dukerria Danimarkari, eta Danzigeko korridorea Poloniako estatu berriari.

Gainera, gerra-ordain handiak ordaindu behar izan zituen, baliabide militarrak murriztu, eta Renania eskualdea (Frantziarekin muga egiten zuena) desmilitarizatzea onartu behar izan zuen.

7. Itunetako zer alderdik sortu zituzten gatazkak geroago?

Alemaniari ezarritako zigorrek, bereziki Alsazia eta Lorena galtzeak eta gerra-ordain handiek, etorkizuneko gatazken oinarriak ezarri zituzten.