Lipolisia, Gluzemia eta Proteinen Sintesia: Oinarri Biokimikoak

Lipolisia

Lipolisia: Triglizeridoak (TG) glizerol eta hiru gantz-azido (GA) molekuletan banatzen dira (uretan disolbaezinak direnak).

• Lipasa entzimak TG-en degradazioa katalizatzen du.
• Glizerola bide glukolitikoan sartzen da.
• Gantz-azidoak mitokondrioan sartzen dira.

Noiz metatzen dira gorputz zetonikoak?

Lipolisi-tasak gantz-azidoen erabilera-tasa gainditzen duenean gertatzen da: gosean, dietan edo diabetesean.

• Glukosa erregai-iturri moduan erabilgarria ez dagoenean, gantz-azidoen odol-kontzentrazioa gehitzen da.
• Gibelean gantz-azidoen oxidazioa oso altua denean, azetil-CoA asko sortzen da, eta Krebs zikloaren gaitasuna gainditzen da. Honek gorputz zetonikoen sintesia eragiten du.

Gluzemia mantentzeko mekanismoak

• Glukogenesia: Gibelean eta muskuluan, glukogenoaren resintesia glukosatik (anabolismoa).
• Glukogenolisia: Glukogenoaren degradazioa glukosa lortzeko (katabolismoa).
• Glukoneogenesia: Glukosaren osaketa gibelean (anabolismoa). Aitzindari metabolikoak: laktatoa, pirubatoa, glizerola eta aminoazidoak.

Glukogenolisia gibelean eta muskuluan

• Gibelek odolera glukosa jariatu dezake, baina muskulu eskeletikoak ez!
• Muskulu eskeletikoaren glukogenoak glukosa oxidatzeko balio du, muskulu-jarduerarako ATP sortzeko.

Proteinen sintesia

Giza gorputzak ezin ditu 20 aminoazidoetatik 10 sintetizatu proteinak eratzeko. Aminoazido esentzialak dira, eta dietaren bitartez lortzen ditugu. Aminoazido ez-esentzialak sintetiza daitezke:

• Amino taldea lotu daiteke transaminazioaren bitartez.
• Aminazio-prozesuaren bitartez.

Zitoplasmaren barruan, aminoazidoak peptido-kateetan lotuta daude. Hau guztia nukleoan hasten den prozesu batek erregulatzen du.

Proteinen sintesia: RNA

• DNA-k RNA-ren bitartez zelularen aktibitateak zuzentzen ditu.
• RNA nukleotido-katez osatuta dago.

DNA-rekiko ezberdintasunak

• Polinukleotido-kate bakarra, azukre erribosa eta urazilo basea ditu.
• Genea: DNA segmentu txiki bat da, eta gorputzak proteina espezifiko baten produkziorako patroi gisa interpretatzen du.
• Zelula bakoitzaren DNA-zati bat baino ez da erabiltzen proteinak kodetzeko.
• Aktibatuta dauden geneek ezin dute nukleoa utzi. Horregatik, informazioa mezulari bati pasatzen zaio, nukleotik zitoplasmara instrukzioak eramaten dituena.

Bi prozesu nagusi: Transkripzioa eta itzulpena.