Mekanika eta Transmisio Elementuen Gida Teknikoa

Engranajeak eta haustura motak

Engranaje bateko gurpilak uneoro tanjenteak izan behar dira, transmisio-erlazioa konstante mantentzeko. Hausturan eragiten duten 3 faktore nagusi daude:

• Gainkargak eragindako haustura: Material hauskorrez egindako gurpiletan gertatzen da.
• Nekeak eragindako haustura: Flexio errepikatuzko tentsioa sortzen denean gertatzen da.
• Angelu bidezko haustura: Hortzen paralelismo-ezak eragiten du.

Engranajeen ezaugarri bereziak

Aleka hartzea: Bat-bateko fenomeno bortitza da; nekeak eta ziztadek eragindako haustura bidezko engranaje-suntsiketa gertatzen da.

Monoblock: Ardatza eta gurpila elementu bakarra direnean deritzo; mihia eta bestelako loturak saihestea eta zurruntasuna areagotzea du helburu.

Hipoide: Engranaje konikoak gurutzatzean transmisio-ardatzen artean mugimendua transmititzeko erabiltzen dira.

Trinketak: Ardatz edo beste elementu mekaniko bati noranzko zehatz bat emateko dira:

• Itzulezina: Biraketa noranzko bakarrean.
• Itzulgarria: Biraketa noranzko desberdinetan izan daiteke.

Lubrikazioa eta mantentze-lanak

Olio-bainuzko koipeztatzea abiadura-kaxetan eta erreduktoreetan erabiltzen da; olioa ukitzen duten elementuek beste elementuak bustitzen dituzte. Laino bidezko instalazioetan garrantzitsua da bihurguneetan sifoirik ez egotea, oliorik meta ez dadin eta bukaeran akatsik egon ez dadin.

Errasteatzea arteztea baino hobea da, errastea pasatu ondoren koipeztatzea hobeto egiten delako eta aztertu ondoren arazorik egoten ez delako.

Lubrikazioaren eraginak eta metodoak

Lubrikazio gehiegiaren eraginak:

• Olioa berotzea.
• Hozketa eta iraupen-ahalmena murriztea.
• Olio-galerak eta kanpoko aldea zikintzea.

Lubrikatzeko 3 modu: Tanta-jariatze bidezkoa, zipristin bidezkoa eta presiopean koipeztatzea.

Transmisio elementuak eta akoplamenduak

Uhalak eta kateak

• Uhal laua: Polearen konkorra ukituz.
• Uhal trapezoidala: Konkorraren alboek artekaren alboak ukituz.
• Horzdun uhala: Poleak dituen hortzekin engranatuz.

Kate-transmisioa lubrikatu behar da marruskadura eta higadura gutxitzeko eta lana ondo egiteko.

Akoplamenduak eta akatsak

• Akoplamendu iraunkorra: Mugimendua etengabe transmititzen da ardatzen artean.
• Aldi baterakoa: Mugimendua aldi baterako baino ez da transmititzen.

Akoplamenduen akatsak:

• Lerrokadura-akats erradiala: Bi ardatzak paralelo direnean.
• Lerrokadura-akats axiala: Ardatzen muturrak desplazatuta daudenean.
• Lerrokadura-akats angeluarra: Bi ardatzek angelua osatzen dutenean.

Pitting efektua: Profil konjugatuen gainazaleko presioa etengabea denean gertatzen da; krater txiki batzuk sortzen dira, ziztada izenekoak.

Hariak, torlojuak eta erreduktoreak

Hari motak: Hari trapezoidala, hari laua eta zerra-hortzeko haria.

Torloju baten 5 ezaugarri nagusiak: Gutxi berotzea, gutxi higatzea, biraketa-abiadura handia, asko irautea eta errendimendu handia.

Erreduktoreak:

• Itzulezina: Sarrerako transmisio-ardatza mugitzen ez bada.
• Itzulgarria: Mugitzen bada.