O Menor de Idade e Medidas de Apoio: Guía Xurídica

O Menor de Idade

1. Concepto e Estatuto

• Minoría de idade: estado civil suxeito á patria potestade ou á tutela.
• Regra de ouro (Art. 2 LO 1/1996): as limitacións de capacidade deben ser interpretadas de forma restritiva e atendendo sempre ao interese superior do menor.

2. Capacidade segundo a idade

• 12 anos: Capacidade para consentir a adopción; antes desta idade debe ser oído.
• 14 anos:
  • Pode testar (testamento aberto ou notarial). Nota: O testamento ológrafo esixe a maioría de idade (Art. 688.1 CC).
  • Pode optar pola nacionalidade española ou pola viciñanza civil (con asistencia).
• 16 anos:
  • Emancipación (beneficio de maioría de idade).
  • Administración de bens obtidos polo seu traballo ou industria (Art. 164.3 CC).
  • Rectificación da mención de sexo no Rexistro Civil.
  • Saúde: Consentimento informado (agás en casos de riscos graves, ensaios clínicos ou reprodución asistida).
  • Interrupción do embarazo: Consentimento autónomo (Art. 13 bis LO 2/2010).

3. Capacidade por madurez

• Capacidade para realizar actos sobre dereitos da personalidade (excluídos da representación dos proxenitores, Art. 162.1 CC).
• Contratos: Regra xeral de que son anulables (Art. 1263 CC), agás os contratos da vida corrente axeitados á súa idade e aos usos sociais.

4. Responsabilidade e Protección

• Responsabilidade: Os proxenitores ou titores son responsables extracontratuais polos actos do menor (Art. 1903 CC).
• Autorización xudicial: Esixida para vender bens do menor (tras audiencia do fiscal). O seu incumprimento supón que o negocio sexa anulable (prazo de 4 anos).
• Dereito a ser oído: É un dereito fundamental para procesos de custodia (Art. 92.6 CC) ou situacións de desamparo.

Medidas de Apoio (Lei 8/2021)

1. Principio fundamental

• Art. 2 (Lei 8/2021): Principio reitor de respecto á vontade, desexos e preferencias da persoa.
• Abandónase o concepto de "interese superior"; o novo eixo é a autonomía da persoa.

2. Clasificación das medidas (Art. 250 CC)

• Medidas Voluntarias (Arts. 254-262 CC): Son a regra de ouro; o apoio é escollido pola persoa antes de precisalo.
  • Poderes preventivos (Art. 256 CC): Designación en escritura pública de quen asiste ou representa.
  • Autocuratela (Art. 260 CC): Designación do seu propio curador.
• Medida Informal (Guarda de feito - Art. 264 CC): Se alguén coida adecuadamente á persoa, non fai falta intervención xudicial. É unha medida preferente e flexible.
• Medidas Xudiciais:
  • Curatela (Arts. 268-285 CC): É a medida xudicial principal.
    • Asistencial (Art. 268 CC): Regra xeral; o curador axuda á persoa.
    • Representativa (Art. 289 CC): Ten carácter excepcional.
  • Defensor xudicial (Art. 295 CC): Intervención para actos concretos onde exista conflito de intereses.

3. Control

O curador debe render contas ante o Letrado da Administración de Xustiza (LAJ) ou o Xuíz.