Mineralak: Definizioa, Sailkapena eta Propietateak

Mineralak

Lurrazalean dauden elementuen konbinazio kimikoz osatutako solidoak dira mineralak. Harriak, bestalde, mineralez osatuta daude. Mineral orok hiru ezaugarri izan behar ditu:

• Naturala izatea: Laborategietan artifizialki sortutako substantziak ez dira mineralak.
• Jatorri ez-organikoa izatea: Izaki bizidunek sortutako substantziak ez dira mineralak.
• Konposizio kimiko homogeneoa izatea: Hau da, mineralaren zati guztiak substantzia berberaz osatuak izatea.

Mineralen konposizioa

Mineralak substantzia puruak dira; hots, substantzia mota bakar bat dute konposizioan. Oso ohikoa da mineralek konposizioan zenbait ezpurutasun izatea. Hala izanez gero, ezpurutasun horiek mineralaren zenbait propietate alda ditzakete.

Mineral amorfoak eta kristalduak

• Mineral amorfoak: Osagaiak ordenatu gabe dituzten mineralak dira.
• Mineral kristalduak: Osagaiak ordenatuta antolatuta dituzten mineralak dira.

Silikatoak

Konposizioan nagusiki silizioa eta oxigenoa duten mineralen multzoari deritze silikatoak.

• Kuartzoa: Granito-harrien mineralik bereizgarriena da. Oso gogorra da, eta urak ez du aldatzen.
• Feldespatoa: Lurrazaleko harri askoren osagai dira; esate baterako, granitoarena.
• Mikak: Ugarienak dira hainbat harritan; adibidez, granitoan. Urak aldatu egiten ditu eta buztin-mineral bihurtzen dira.
• Buztin-mineralak: Lurraren gainazaleko ugarienak eta askotarikoenak dira.

Ez-silikatoak

Konposizioan siliziorik ez duten mineralen multzoari deritze ez-silikatoak.

• Elementu natiboak: Elementu bakar bat dute.
• Oxidoak: Oxigenoz eta beste elementu batez osatuta daude.
• Sulfuroak: Sufrez eta metal batez osatuta daude.
• Sulfatoak: Formulan sufrea, oxigenoa eta metal bat dute.
• Karbonatoak: Karbonoa, oxigenoa eta metal bat dute.
• Haluroak: Metal batez eta kloroz edo fluorrez osatuta daude.

Mineralen propietateak

Propietate horiek konposizioaren eta kristaltze-egoeraren araberakoak dira.

• Kolorea: Argi zuriz argituta islatzen duten argi mota da.
• Distira: Argia islatzeko modua da (metalikoa izaten da).
• Gogortasuna: Material batek beste batzuek marra ez dezaten egiten duen erresistentzia da.
• Marraren kolorea: Mineralak marratutakoan sortzen den hautsaren kolorea da.
• Esfoliazioa: Hautsitakoan aurpegi lauko zatiak izaten dituzten propietatea da.

Mohs-en eskala

Gogortasuna adierazteko, 1-etik 10-era bitarteko zenbakiak erabiltzen dira. Mineral orok bere zenbaki bereko edo txikiagoko mineral guztiak marra ditzake, eta zenbaki bereko edo handiagoko guztiek marratuko dute bera.