Modele edukacji i formy wsparcia uczniów ze specjalnymi potrzebami

1. Model medyczny (segregacyjny)

• Koncentruje się na dysfunkcjach i deficytach ucznia.

• Niepełnosprawność traktowana jest jako problem jednostki.

• Prowadzi do edukacji segregacyjnej, czyli nauki w szkołach specjalnych.

• Zakłada konieczność specjalnych metod i odrębnych placówek.

2. Model społeczny (integracyjny i włączający)

• Człowiek traktowany jest holistycznie.

• Niepełnosprawność postrzega się jako jedną z cech różnorodności społecznej.

• Zakłada usuwanie barier społecznych i edukacyjnych.

• Podkreśla prawo każdego ucznia do nauki z rówieśnikami w szkołach ogólnodostępnych.

Typy systemów kształcenia uczniów z niepełnosprawnością

• 1. Segregacyjny

• 2. Wspólnego nurtu

• 3. Asymilacyjny

• 4. Inkluzyjny (włączający)

Stan docelowy oddziaływań

Stanem docelowym jest normalizacja, czyli umożliwienie osobom z niepełnosprawnością pełnego uczestnictwa w życiu społecznym, edukacyjnym i zawodowym na równych prawach z innymi.

3. Formy kształcenia dla uczniów z orzeczeniem

Proszę omówić, z jakich form kształcenia mogą korzystać uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego w systemie ogólnodostępnym.

Są to uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną. Mogą oni realizować obowiązek szkolny w szkołach ogólnodostępnych, integracyjnych lub specjalnych. Orzeczenie określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia niepełnosprawności intelektualnej. Dzieci i młodzież z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim realizują obowiązek rocznego wychowania przedszkolnego, obowiązek szkolny i obowiązek nauki poprzez udział w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych.

Podstawą do objęcia dziecka zajęciami rewalidacyjno-wychowawczymi jest orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjnych indywidualnych lub zespołowych.

Od chwili stwierdzenia niepełnosprawności dziecka do podjęcia nauki w szkole organizuje się wczesne wspomaganie rozwoju. Podstawą jest opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka.

Zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych wydają orzeczenia o potrzebie:

• kształcenia specjalnego

• zajęć rewalidacyjno-wychowawczych

• indywidualnego rocznego przygotowania przedszkolnego

• indywidualnego nauczania

Oraz opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dzieci.

Uczniowie ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się

Uczniom ze specyficznymi trudnościami dostosowuje się wynikające z programu nauczania wymagania edukacyjne do ich indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych. Uczniowie ci obejmowani są również pomocą psychologiczno-pedagogiczną.

Przez specyficzne trudności w uczeniu się rozumie się trudności w nauce w odniesieniu do tych uczniów w normie intelektualnej, których trudności w przyswojeniu treści nauczania wynikają ze specyfiki ich funkcjonowania percepcyjno-motorycznego i poznawczego, nieuwarunkowane schorzeniami neurologicznymi.

Specyficzne trudności w uczeniu się są diagnozowane przez specjalistów zatrudnionych w poradniach psychologiczno-pedagogicznych i stwierdzane w opinii.

Opinie o specyficznych trudnościach w uczeniu się wydawane są przez:

• publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne

• niepubliczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne założone zgodnie z art. 82 ustawy o systemie oświaty oraz zatrudniające pracowników posiadających kwalifikacje określone dla pracowników publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych.

Opinia o specyficznych trudnościach w uczeniu się może być wydana uczniowi:

• nie wcześniej niż po ukończeniu przez ucznia trzeciej klasy szkoły podstawowej

• nie później niż w momencie ukończenia przez ucznia szkoły podstawowej

• uczniowi szkoły ponadpodstawowej tylko w uzasadnionych wypadkach

Dzieci z chorobami przewlekłymi

Dzieci i młodzież, których stan zdrowia utrudnia lub uniemożliwia uczęszczanie do przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub szkoły, obejmowane są indywidualnym rocznym przygotowaniem przedszkolnym lub indywidualnym nauczaniem na podstawie orzeczenia, w którym stwierdza się taką potrzebę.

Uczniowie zdolni

Dzieci i młodzież szczególnie uzdolnione, na podstawie zezwolenia dyrektora szkoły, mogą realizować:

• indywidualny program

• indywidualny tok nauki

Zezwolenie wydawane jest:

• na wniosek lub za zgodą rodziców albo pełnoletniego ucznia

• po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i opinii publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej

• po upływie co najmniej jednego roku nauki, a w uzasadnionych przypadkach – po śródrocznej klasyfikacji ucznia.

4. Podstawy i inicjowanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej

Co jest podstawą do udzielenia pomocy psychologiczno-pedagogicznej dziecku oraz kto może ją zainicjować?

Do wszystkich uczniów, u których rozpoznano potrzebę w zakresie wsparcia, skierowana jest pomoc psychologiczno-pedagogiczna. Chociaż w przepisach brak definicji specjalnych potrzeb edukacyjnych, to ich rozumienie jest bardzo szerokie – wyznacznikiem są potrzeby dziecka, ucznia lub słuchacza.

Mogą one być uwarunkowane w szczególności:

• niepełnosprawnością

• niedostosowaniem społecznym i zagrożeniem niedostosowaniem społecznym

• zaburzeniami zachowania lub emocji

• szczególnymi uzdolnieniami

• specyficznymi trudnościami w uczeniu się

• deficytami kompetencji i zaburzeń sprawności językowych

• chorobą przewlekłą

• sytuacjami kryzysowymi lub traumatycznymi

• niepowodzeniami edukacyjnymi

• zaniedbaniami środowiskowymi związanymi z sytuacją bytową ucznia i jego rodziny, sposobem spędzania czasu wolnego i kontaktami środowiskowymi

• trudnościami adaptacyjnymi związanymi z różnicami kulturowymi lub zmianą środowiska edukacyjnego, w tym związanymi z wcześniejszym kształceniem za granicą.

Podstawą do udzielenia pomocy psychologiczno-pedagogicznej dziecku jest:

• rozpoznanie potrzeb w tym zakresie przez prowadzącego zajęcia z dzieckiem nauczyciela, wychowawcę grupy wychowawczej lub specjalistę

• stwierdzenie takiej potrzeby w opinii publicznej lub niepublicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej

• stwierdzenie takiej potrzeby w orzeczeniu wydanym przez zespół orzekający działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej

Zainicjować pomoc może również:

• rodzic

• uczeń

• dyrektor przedszkola, szkoły lub placówki

• pomoc nauczyciela, asystent edukacji

• pielęgniarka środowiska nauczania i wychowania lub higienistka szkolna

• pracownik socjalny

• kurator sądowy, asystent rodziny

• organizacja pozarządowa, instytucja lub podmiot działający na rzecz rodziny, dzieci i młodzieży.