Napoleon a Polska: Legiony, Księstwo Warszawskie i wojny napoleońskie

Napoleon a sprawa niepodległości Polski

Po trzecim rozbiorze Polski część Polaków udała się na emigrację do Saksonii i Francji. W 1797 r. generał Jan Henryk Dąbrowski na terenach północnych Włoch utworzył Legiony Polskie, walczące u boku wojsk francuskich.

Skład Legionów

Legioniści rekrutowali się z Polaków wcielonych do armii zaborczych oraz z francuskich jeńców wojennych.

Hymn narodowy

W 1797 r. Józef Wybicki napisał tekst pieśni rozpoczynającej się od słów „Jeszcze Polska nie umarła, kiedy my żyjemy…” dla żołnierzy Legionów. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości pieśń stała się hymnem narodowym Polski (oficjalnie uznanym w 1927 r.).

Legiony w służbie Francji

Legiony przyczyniły się do zwycięstw Francuzów nad armią austriacką. Jednak po zawarciu pokoju z Austrią w 1801 r. Bonaparte postanowił zlikwidować odrębność organizacyjną polskich legionów.

Powstanie Księstwa Warszawskiego

Napoleon Bonaparte wezwał do siebie gen. Jana Henryka Dąbrowskiego i złożył mu oraz Józefowi Wybickiemu obietnicę przywrócenia Rzeczypospolitej bytu politycznego. Napoleon powiedział wówczas: „Zobaczę, czy Polacy godni są być narodem”, a więc warunkiem utworzenia państwa było zaangażowanie Polaków w prowadzoną wojnę.

Obaj dowódcy wezwali Wielkopolan do powstania. Niemal całkowity rozkład armii pruskiej pozwolił Francuzom zająć Warszawę pod koniec listopada 1806 r.

Utworzono pierwsze organy władzy, które miały zajmować się przede wszystkim formowaniem polskich wojsk. W styczniu 1807 r. zastąpiono je Komisją Rządzącą na czele ze Stanisławem Małachowskim, a sprawami wojska zajmował się Józef Poniatowski.

Ustrój Księstwa Warszawskiego

Ustrój państwa został określony w konstytucji nadanej przez Napoleona w lipcu 1807 r.

• Wprowadzono szereg zdobyczy rewolucji francuskiej, takich jak wolność osobista i religijna oraz równość wobec prawa wszystkich obywateli.
• Władzę wykonawczą miał sprawować król Saksonii Fryderyk August I wraz z Radą Ministrów.
• Władzę ustawodawczą sprawował dwuizbowy sejm, złożony z izby poselskiej (60 posłów i 40 deputowanych) oraz senatu (18 senatorów).
• Deputowani byli przedstawicielami gmin, wybieranych przez mieszczan i najzamożniejszych chłopów.

Najważniejsze reformy

• Utworzenie polskiej armii – Józef Poniatowski
• Zniesienie poddaństwa chłopów

Wojna z Austrią

Niepowodzenia armii Napoleona w Hiszpanii zachęciły Austrię do wypowiedzenia mu wojny.

W kwietniu 1809 r. do Księstwa Warszawskiego wkroczyła 30-tysięczna armia austriacka. Polacy odnieśli zwycięstwo w bitwie pod Raszynem, jednak zgodzili się oddać Austriakom Warszawę, liczyli się bowiem z ich przewagą.

Józef Poniatowski przeniósł działania wojenne do Galicji, gdzie udało mu się zająć Lublin, Zamość i Kraków. Niedługo później Napoleon odniósł zwycięstwo pod Wagram, co zakończyło wojnę.

Ostatecznie Polsce przyłączono cztery odebrane Austriakom departamenty: krakowski, lubelski, radomski i siedlecki.

System napoleoński w Europie

Po rewolucji francuskiej we Francji panował chaos polityczny. Napoleon Bonaparte zdobył popularność dzięki sukcesom wojskowym. W 1804 r. koronował się na cesarza Francuzów.

Polityka wewnętrzna Napoleona

• Stabilizacja finansowa: utworzenie banku we Francji i reforma walutowa
• Rozwój gospodarczy: rozwój przemysłu
• Konkordat: unormowanie stosunków z Kościołem
• Edukacja: powstanie liceów

Wojny Napoleona

Napoleon prowadził liczne wojny przeciwko państwom europejskim i pokonał Austrię, Prusy oraz Rosję.

Ważne bitwy

• Austerlitz (1805) – zwycięstwo nad Austrią i Rosją
• Jena i Auerstedt (1806) – klęska Prus
• Frydland (1807) – zwycięstwo nad Rosją