Nazioarteko Merkataritza eta Inbertsioa: Gakoak eta Tresnak

Nazioarteko Negozioetako Arriskuak eta Tresnak

Nazioarteko negozioetan arrisku handienetako bat inportatzaileak ez ordaintzearena da. Hona hemen arrisku horri aurre egiteko bi tresna nagusiak:

• Kreditu dokumentarioa: Tresna honek esportatzaileari segurtasun handiena ematen dio. Inportatzaileak bere bankuari agintzen dio ordainketa bermatzeko, eta esportatzaileak salgaiak bidali dituela frogatzen duen dokumentazioa aurkezten duenean, bankuak ordainketa egiten du. Horrenbestez, ordainketa ez dago soilik inportatzailearen borondatearen menpe, bankuaren bermearekin babestuta baizik. Dokumentazioa zuzen aurkeztea ezinbestekoa da, bestela bankuak ordainketa atzera bota dezake.
• Esportaziorako kreditu-asegurua: Kasu honetan, esportatzaileak aseguru-konpainia batekin aseguru bat kontratatzen du. Inportatzaileak ez badu ordaintzen, aseguru-konpainiak galeraren ordaina ematen dio esportatzaileari. Aseguru horrek arrisku komertzialak estal ditzake (inportatzailearen kaudimen falta), eta baita arrisku politikoak ere (gobernu-neurriak, gatazkak, dibisa-arazoak…). Horrela, esportatzaileak salmentaren kobrantza bermatuago dauka, nahiz eta aseguruak kostu bat izan.

Atzerrian Hazteko Inbertsio Zuzen Motak

Automobilgintzako trokelak ekoizten dituen enpresa bat atzerrian hazteko asmotan dabil, baina kezkatuta daude ez dakitelako zer inbertsio zuzen mota aukeratu. Hona hemen aukerak:

a) Lehiakideak baino beranduago heltzea saihesteko

Aukerarik onena enpresa-erosketa edo akuisizioa da. Horrela, merkatuan dagoeneko sartuta dagoen tokiko enpresa bat eros daiteke eta azkar jarduten hasi. Horrek laguntzen du lehiakideek abantaila handirik ez hartzen.

b) Enpresa-kultura desberdinen arteko gatazkak saihesteko

Kultura-gatazkak saihesteko egokiena greenfield inbertsioa da, hau da, enpresa berria hutsetik sortzea. Horrela, hasieratik enpresaren kultura propioa ezarri daiteke eta ez dira bi enpresen arteko integrazio-arazoak sortzen.

c) Eragiketaren arriskua eta ziurgabetasuna murrizteko

Arriskua eta ziurgabetasuna murrizteko aukerarik onena joint venture bat egitea da, tokiko bazkide batekin elkarlanean arituz. Modu horretan arriskuak, kostuak eta merkatuari buruzko ezagutza partekatzen dira.

Nazioarteko Merkataritzaren Grabitate Eredua

Zertan datzan eta zer aurreikusten duen

Ereduaren arabera, zenbat eta handiagoak izan herrialdeen ekonomiak, orduan eta merkataritza handiagoa izango dute elkarren artean; eta zenbat eta handiagoa izan distantzia, orduan eta txikiagoa izango da merkataritza. Ideia hau fisikako grabitate legearen antzekoa da: masa handiko objektuek indar handiagoz erakartzen dute elkar, baina distantziak indarra murrizten du.

Grabitate eredua baldintzatzen duten 5 faktoreak

• Merkataritza-hesiak: Muga-zergak, kuotak edo bestelako oztopoek merkataritza murrizten dute. Adibidea: AEBek Txinako produktuei ezarritako muga-zergek bi herrialdeen arteko merkataritza zaildu dute.
• Kokapena: Herrialde baten kokapen geografikoak merkataritza erraz edo zail dezake. Portuak edo komunikazio onak izatea abantaila da. Adibidea: Singapurrek merkataritza handia du Asiako itsasbide estrategiko batean kokatuta dagoelako.
• Kultura-kidetasuna: Hizkuntza, ohitura edo kultura antzekoak izateak merkataritza errazten du, konfiantza eta komunikazioa hobetzen direlako. Adibidea: Espainiaren eta Latinoamerikako herrialdeen arteko merkataritza errazten du gaztelaniaren erabilera komunak.
• Merkataritza-akordioak eta integrazio ekonomikoa: Herrialdeen arteko akordioek merkataritza sustatzen dute, oztopoak murrizten direlako. Adibidea: Europar Batasuneko herrialdeen arteko merkataritza oso handia da merkatu bakarraren ondorioz.
• Muga nazionalen garrantzia: Batzuetan, herrialde bereko eskualdeen arteko merkataritza handiagoa da antzeko distantzia duen beste herrialde batekin baino. Adibidea: Frantziako eskualde batek normalean gehiago merkaturatzen du Frantzia barruan, geografikoki hurbil dagoen Belgikarekin baino.

Atzerriko Inbertsio Zuzenaren (AIZ) Inguruko Jarrerak

1. Jarrera liberala: AIZ ona da ekonomiarentzat, kapitala, teknologia eta ezagutza ekartzen dituelako. Gobernuek ahalik eta oztopo gutxien jarri behar dizkiote atzerriko inbertsioari.
2. Jarrera marxista klasikoa: Enpresa multinazionalak herrialde aberatsen tresnak dira herrialde txiroak kontrolatzeko eta ustiatzeko. AIZa mugatu edo nazionalizatu egin beharko litzateke.
3. Jarrera pragmatikoa: AIZaren onurak eta kostuak aztertzen ditu. Gobernuek kasuz kasu aztertzen dute inbertsioa onuragarria den ala ez.

Nire iritzia: Nik jarrera pragmatikoaren alde egingo nuke, orekatua delako. Garrantzitsua da gobernuek AIZa ondo arautzea herrialdearentzat benetako onurak ziurtatzeko.

AIZ bultzatzen duten Faktore Nagusiak

• Merkatu erakargarrietan sartzea: Enpresek herrialde batean inbertitzen dute bertan ekoitzi eta saltzeko. Adibidez, Txina edo India oso erakargarriak dira merkatu handiak dituztelako.
• Baliabide naturalen kokapena: Petrolioa, gasa edo mineralak dituzten herrialdeek AIZ handia jasotzen dute. Adibidez, Ekialde Hurbilean egiten diren inbertsioak.
• Aglomerazio ekonomiak: Sektore bereko enpresa asko toki berean pilatzen direnean gertatzen da. Adibidez, Silicon Valley Kalifornian.
• Lehia estrategikoa: Enpresa batek herrialde batean inbertitzen badu, lehiakideek gauza bera egiten dute indarra ez galtzeko. Adibidez, Toyota eta Honda AEBetan.
• Giza baliabideen erabilgarritasuna: Langileen kostua edo prestakuntza egokia dela eta. Adibidez, manufaktura Asian edo teknologia Europan.
• Merkataritza-hesiak saihestea: Muga-zergak saihesteko herrialde barruan ekoiztea. Adibidez, Toyotak Europan irekitako fabrikak.
• Zerga-pizgarriak: Zerga txikiagoak eskaintzen dira enpresak erakartzeko.

Merkataritza Politikarako Beste Neurri Batzuk

• Input lokalen betebeharra: Gobernuak produktu baten zati bat herrialde barruan ekoitzitakoa izatea eskatzen du. Adibidea: Auto-fabrika batek piezen %40 bertan ekoitzi behar izatea.
• Esportazioak borondatez murriztea: Herrialde esportatzaile batek produktu kopurua mugatzea onartzen du, normalean presiopean. Adibidea: Japoniak 1980ko hamarkadan AEBetara bidalitako autoak mugatu zituenean.