Nerbio-sistema zentrala eta iktusaren kudeaketa

2. EP: 1-Nerbio-sistema zentrala eta nola irrigatu? Garuneko arteria iktus eragina? -Nerbio-sistema zentrala honakoek osatzen dute: 1. Garuna eta bizkarrezur-muina. -Garuna arteria nagusi hauetatik irrigatzen da: 1. Karotida internak: aurreko alde gehiena. 2. Barneko arteriak vertebro-basilar sistematik: atzeko garuna, zerebeloa, enbor-entzefalikoa. -Iktus batek eragin dezakeen arteria nagusiak: 1. Arteria zerebral mediala (MCA): ohikoena, afasia eta hemiparesia da. 2. Arteria zerebral aurrekoa (ACA). 3. Arteria zerebral atzerakoa (PCA). 2-Iktus goiz detektatzeko sintomak? Iskemikoa vs hemorragikoa? -FAST metodoa erabiliz, hau da: 1. F-ace: aurpegiko asimetria, ezpain-ertz desbideratua. 2. A-rm: beso ahultasuna. 3. S-peech: hizketaren zailtasuna, hitz ulergaitza. 4. T-ime: premiazko arreta.

-Beste sintomak: 1. Gorputzaren alde batean paralisia. 2. Oreka-galdera. 3. Ikusmen lausoa. 4. Buruko mina bortitza, hemorragikoaetan. -Iktus iskemikoa eta hemorragikoaren desberdintasunak: 1. Iskemikoa: odol-hodi bat itxita, sintomak bat-batean agertzen dira baina, minik gabe. 2. Hemorragikoa: odol-jarioa, buruko mina oso gogorra, kontzientzia-nahastea eta goragalea. 3-Zein proba iktus mota bereizteko, TAC edo RM? -TAC kontraste barik: berehala, odol-jarioa, hemorragia, bazertzeko. -Erresonantzia magnetikoa (RM): lesio iskemiakoak hobeto ikusteko, goiz antzemateko.

2. EP: -Angio-TAC edo angio-RM: odol-hodien egoera eta tronboak zein odol-hodietan dauden ikusteko. -Analisiak: koagulazioa eta glukosa nola dauden ikusteko. 4- Diagnotikoa? - Sintometan oinarritua, eskuin aldeko ahultasuna eta hizeketa arazoak  kontuan hartuta, iktus iskemiko arteria zerebral medialaren (MCA) eremuan. -Arrisku-faktore nagusia: hipertentsio kronikoa eta kontrolik eza. 5- Tratamendua, tronbolisi edo tronbektomia? Errehabilitazio-terapia? -Berehalako tratamendua: 1. Tronbolisia 4.5 orduko leiho terapeutiko barruan. 2. Tronbektomia mekanikoa: tronbo handiak hodietan daudenean. 3. Presio arteriala kontrolatzea.

-Ondorengo tratamendua, errehabilitazioa: 1. Fisioterapia mugikortasuna berreskuratzeko. 2. Logopedia, hizketa-arazoak hobetzeko. 3. Terapia okupazionala, eguneroko ohiturak berreskuratzeko. 6-Ohiturak? 1. Tentsio arteriala kontrolpean mantentzea. 2. Dieta mediterraneoa egitea hau da, gatz gutxi jatea. 3. Ariketa moderatua egunean 30 minuturo egin. 4. Tratamendu medikoa erregulartasunez hartzea. 5. Tabakismoa eta alohola saihestu. 6. Estresa kontrola.