NPN Transistorearen Funtzionamendua eta Eroankortasun Esperimentuak

NPN Transistorea eta Irabaziaren Analisia

1. Zein motatako transistorea agertzen da eskema elektronikoan?

Eskeman agertzen den transistorea NPN motatakoa da.

2. Polimetroa erabiliz, adierazi transistorearen terminal bakoitza eta bere irabazia (β).

• Terminalak: C (Kolektorea), B (Basea) eta E (Emisorea).
• Irabazia (β): 320

“Esan daiteke I_c korrontea I_b baino 320 aldiz handiagoa dela.”

Zirkuitu irekia: Elektrodoak ukitzen ez direnean

3. Elektrodoek elkar ukitzen ez dutenean, kalkulatu:

• a) Basearen intentsitatea (I_b): 0
• b) Kolektorearen intentsitatea (I_c): 0
• c) Transistorearen egoera: Ebakita (OFF egoera)

Zirkuitu itxia: Elektrodoen arteko kontaktua

4. Elektrodoek elkar ukitzen dutenean kalkulatu:

Giza Gorputzaren Eroankortasun Esperimentuak

Esku lehorrak eta eroankortasuna

5. Hartu elektrodo bat esku batean eta beste elektrodoa bestean:

a) Zer gertatzen da? LED-a pizten da.

b) Zer ondorio atera dezakezu giza gorputzaren eroankortasunari dagokionez? Giza gorputza, baldintza jakin batzuetan, elektrizitatearen eroalea dela ondoriozta daiteke.

Esku bustien eragina zirkuituan

6. Hartu elektrodoak 5. kasuan bezala, baina eskuak bustita dituzula:

a) LED-ak argi handiagoa, berdina edo txikiagoa ematen du? Zergatik?

LED-ak argi handiagoa ematen du. Arrazoia honako hau da:

• Eskuak bustita daudenean erresistentzia txikiagoa da.
• Ondorioz, baseko intentsitatea (I_b) handiagoa da.
• Kolektoreko intentsitatea (I_c) ere handitu egiten da.
• Transistorea gehiago aktibatzen denez, LED-ak argi gehiago ematen du.

Konexioak: Seriean eta Paraleloan

Erresistentziak seriean

7. Binaka eskuetatik elkarri heldu eta elektrodo bana hartu:

a) Nola daude konektatuta giza gorputzei dagozkien erresistentziak? Seriean.

b) Zer gertatzen da LED-arekin? LED-ak argi txikiagoa ematen du. Konexioa seriean denez, erresistentzia handiagoa da; ondorioz, I_b eta I_c txikiagoak dira eta LED-a ahulago pizten da.

Erresistentziak paraleloan

8. Bi ikaslek eskuineko eskuz elektrodo bat eta ezkerrekoaz bestea hartu:

a) Nola daude konektatuta erresistentziak? Paraleloan.

b) Zer gertatzen da LED-arekin? LED-ak argi handiagoa ematen du. Paraleloan erresistentzia txikiagoa denez, I_b eta I_c handiagoak dira, eta LED-a distiratsuago agertzen da.

Hezetasun-sentsorea: Aplikazio Praktikoa

9. Zirkuitu honek lurzoru baten hezetasun-maila ezagutzeko balio du:

Noiz emango du argi gehien diodoak, lurra heze dagoenean ala lehor dagoenean? Zergatik?

LED-ak argi gehiago emango du lurra heze dagoenean. Lur hezeak erresistentzia txikiagoa duenez, korronte gehiago igarotzen da (I_b handiagoa), kolektoreko intentsitatea (I_c) handituz eta transistorea gehiago aktibatuz.