Odziedziczalność, Powtarzalność i Korelacje w Hodowli Zwierząt – Kompletne Zestawienie Pojęć

Odziedziczalność, powtarzalność i korelacje cech

Podstawowe wskaźniki genetyczne

Odziedziczalność – jest maksymalną wartością, jaką może otrzymać wskaźnik powtarzalności.

Powtarzalność – stopień zgodności wyników wielokrotnych pomiarów tej samej cechy u tego samego osobnika w podobnych warunkach. Informuje, jak stabilna i stała jest dana cecha w czasie.

Korelacje między cechami

Korelacje między cechami – zależności występujące między dwiema lub więcej cechami, określające, czy zmiana jednej cechy wiąże się ze zmianą drugiej. Korelacja może być:

• dodatnia – gdy wzrost jednej cechy powoduje wzrost drugiej,
• ujemna – gdy wzrost jednej cechy powoduje spadek drugiej,
• zerowa – gdy cechy nie są ze sobą powiązane.

Rodzaje korelacji

Korelacja genetyczna – mierzy zależność dwóch cech wywołaną działaniem tej samej grupy genów na obie cechy. KG bada inaczej zależność między wartością hodowlaną dwóch różnych cech.

Korelacja środowiskowa – mierzy zależność dwóch cech wywołaną działaniem tych samych czynników środowiskowych na obie cechy, pozwala zmierzyć oddziaływanie środowiska na różne cechy. Gdy znane są korelacje genetyczne i fenotypowe, znaczenie ich jest niewielkie.

Korelacja fenotypowa – mierzy zależność między dwiema cechami wywołaną działaniem obu wymienionych uprzednio czynników na obie cechy. Dla cech wysoko odziedziczalnych korelacje fenotypowe przyjmują wartości zbliżone do korelacji genetycznych. Umożliwiają przewidywanie wielkości jednej cechy na podstawie pomiaru drugiej.

Wartość hodowlana i metody oceny

• Wartość hodowlana – genetyczne założenia użytkowności i zdolności przekazywania ich na potomstwo.
• BLUP (najlepsze liniowe nieobciążone przewidywanie) – metoda statystyczna stosowana głównie w hodowli zwierząt i roślin do oceny wartości hodowlanej osobników na podstawie danych fenotypowych, rodowodowych i środowiskowych.

Selekcja i postęp hodowlany

• Intensywność selekcji – stopień zdeterminowany przez hodowcę do wyboru tylko najlepszych osobników.
• Dokładność selekcji – określa siłę zależności między prawdziwą wartością hodowlaną a jej oszacowaniem dla cechy, na którą prowadzona jest selekcja.
• Postęp hodowlany – wielkość zmiany średniej wartości hodowlanej w populacji będącej wynikiem selekcji.
• Trend genetyczny – zmiana wartości hodowlanej kolejnych pokoleń zwierząt wynikająca z selekcji.
• Selekcja indeksowa – metoda selekcji polegająca na ocenie wielu cech przy użyciu jednego wskaźnika – indeksu selekcyjnego.
• Selekcja rodzinna – metoda selekcji, w której zwierzę jest oceniane na podstawie wyników uzyskiwanych przez jego krewnych lub całą rodzinę.

Antagonizm genetyczny i kojarzenie osobników

• Antagonizm genetyczny – niekorzystna zależność między cechami, polegająca na tym, że poprawa jednej cechy powoduje pogorszenie drugiej cechy.
• Inbred – występowanie w genotypie osobnika homozygotycznych par alleli, które powstały w wyniku połączenia się gamet rodziców, którzy są ze sobą spokrewnieni.
• Depresja inbredowa – obniżenie żywotności, płodności i odporności organizmu będące skutkiem kojarzenia osobników blisko spokrewnionych.
• Heterozja – wybujałość osobnika, dlatego że skrzyżowano osobniki o przeciwstawnych cechach.

Analiza SWOT

Analiza SWOT pozwala ocenić sytuację hodowli lub gospodarstwa poprzez identyfikację:

• S (Strengths) – mocnych stron,
• W (Weaknesses) – słabych stron,
• O (Opportunities) – szans,
• T (Threats) – zagrożeń.