Oinarrizko Elektronika: Osagaiak eta Funtzionamendua

1. Zertan bereizten dira elektrizitatea eta elektronika?

Elektrizitatea: Energia elektrikoa beste energia mota batzuetara eraldatzea bilatzen du.
Elektronika: Kontrol-ekintzak egiteko eta informazioa prozesatzeko erabiltzen da.

2. Zertan bereizten dira osagai pasiboak eta aktiboak?

Pasiboak: Iristen diren seinaleen anplitudea aldatzen ez dutenak dira.
Aktiboak: Seinaleak anplifikatzen edo txikiagotzen dituztenak dira.

3. Zertarako erabiltzen da silizioa elektronikan?

Eguneroko bizitzan erabili ohi ditugun aparatu guztiek dauzkaten txip elektronikoak fabrikatzeko.

4. Zer da zirkuitu integratua?

Material erdieroalezko bloke berean elkarrekin konektatuta dauden osagai pasiboz eta aktiboz eratuta daude, zirkuitu mikroskopikoak edo mikrotxipak sortuz.

Diodoak

• Erdieroaleekin egindako osagaia da.
• Korronte elektrikoa noranzko batean igarotzen uzten du.
• Beste noranzkoan oztopatu egiten du (blokeatu).
• Beraz, polaritatea dauka (alde positiboa eta alde negatiboa).

- A (anodoa) polo positiboa da eta K (katodoa: marra bertikala) polo negatiboa.

- Korrontea igarotzeko, polo positiboa pilaren positiboarekin konektatu behar da eta diodoaren negatiboa pilaren negatiboarekin.

LED Diodoa

• Kolore desberdinetakoak daude.
• 2 Volt-eko tentsioa behar dute gutxi gorabehera lan egiteko.
• 20 mA-ko (miliampereko) intentsitatea ez gainditzea aholkatzen da.

Galdera: Kable gorria eta kable beltza, zein da zein?
Kable gorria: + | Kable beltza: -

Erregulatu daitezkeen erresistentziak

Erreostatoa

Potentziometroa

Funtzionamendua: Korronte-intentsitatea kargaren bidez erregulatzean datza; horrela, kargara isurtzen den energia-kantitatea kontrolatzen da.

Zein kasutan erabiltzen da bakoitza? Adibideak:

• Potentziometroa: Laneko elektrodo baten eta erreferentziako baten artean sortzen den diferentzia potentziala neurtu nahi denean.
• Erreostatoa: Motorren abioa edo korronte elektrikoaren intentsitatea kontrolatzeko erresistentzia aldatzea eskatzen duen edozein aplikaziotan.

Kondentsadorea

Arrunta:

Ez du polarizaziorik. Funtzionamendua: Bateria batetik energia hartzen duen eta energia metatzen duen osagai elektrikoa da.

Elektrolitikoa:

Polarizatuta dago. Funtzionamendua: Kondentsadoreak energia-karga horri eusten dio, deskargatzen duen beste elementu bat konektatu arte (erresistentzia, adibidez).

1. Nola jokatzen du kondentsadore batek korronte zuzena konektatzean?
Bateria bat kondentsadore batera konektatzen bada, korronte zuzena igaroko da bertatik. Korrontea iturburuko terminaletatik kondentsadorearen plaketara pasatzen da.

2. Nola jokatzen du korronte alternoa konektatzean?
Desberdintasuna elektroiak eroale elektriko baten barruan nola mugitzen diren dago. Korronte alternoaren kasuan, mugimendu oszilatorio baten bidez egiten da; korronte zuzenean, elektroiak noranzko bakarrean mugitzen dira: polo negatibotik positibora.

Transistorea

NPN eta PNP ereduak:

Helburua: Zirkuitutik igarotzen den korrontea anplifikatzen du.

Funtzionamenduaren hiru egoerak:

• Ebakidura: Basera ez da korronterik igarotzen.
• Aktibazioa: Basera korronte minimoa heltzen da.
• Saturazioa: Basera korronte maximoa heltzen da.