Optika: Lupak, Kamerak eta Giza Begiaren Funtzionamendua

1. Lupa: Handipen Lentea

Lupa, mikroskopio bakuna edo handipen lentea ere deitzen dena, distantzia fokal laburra duen lente konbergentea da. Argi erasotzailea errefraktatuz, irudi birtuala, zuzena eta handitua sortzen du. Kurbadura desberdinak izan ditzake; normalean, diametro handiko lupak potenteenak dira, distantzia fokala laburragoa baitute.

Luparen handitze-ahalmena

Handitze-ahalmena (M) honela kalkulatzen da: M = α / α₀, non α objektua luparen bidez ikustean eratzen den angelua den, eta α₀ objektua puntu hurbilean (25 cm) lupa gabe ikustean eratzen den angelua.

• Objektua objektu-fokuan: irudi birtuala infinituan eratzen da (begiak lasaiturik).
• Objektua luparen fokuan + puntu hurbila (0,25 m): M = 0,25 / f = P / 4 (P = luparen potentzia).

2. Argazki-kamera

Argazki-kamera sistema optiko batek eta hartzaile fotosentikor batek osatzen dute. Sistema optikoak objektuaren irudi erreal eta alderantzikatua proiektatzen du.

Funtsezko elementuak

• Objektiboa: Argi-izpiak biltzen dituen lente sistema konbergentea.
• Diafragma: Filmera iristen den argi-kantitatea erregulatzen du.
• Obturadorea: Esposizio-denbora kontrolatzen du.
• Gorputza: Kamera iluna; bertan sortzen da irudi erreal eta alderantzikatua.
• Bisorea: Irudia enkuadratzeko balio du.
• Kliskagailua: Argazkia ateratzeko mekanismoa.

Argazki-kameraren eta giza-begiaren funtzionamendua antzekoak dira: objektiboak kristalinoaren funtzioa betetzen du, diafragmak irisarena eta filmak erretinarena.

3. Begiaren Deskribapena

Begia 2,5 cm-ko esfera bat da, esklerotika izeneko mintzaz inguratua. Aurrealdean, kornea gardena du. Argiaren sarrera irisak erregulatzen du, eta honen irekidura zirkularra begi-ninia (pupila) da.

• Kristalinoa: Lente konbergentea, muskulu ziliarrari esker konbergentzia aldakorra duena.
• Humore urtsua eta beirakara: Begi-globoa betetzen duten likidoak.
• Erretina: Argi-izpiak bertan erasotzen dute; konoak eta bastoiak ditu, nerbio optikoaren bidez garunera seinaleak bidaltzen dituztenak.

Irudien formazioa eta egokitzapena

Urruneko objektuak fokatzeko muskulu ziliarrak lasaitu eta kristalinoa mehetu egiten da. Hurbilekoak ikusteko, kristalinoaren lodiera handitu eta konbergentzia areagotzen da (egokitzapena).

4. Ikusmen-akatsak

• Miopia: Begi-globo luzatua edo konbergentzia gehiegizkoa. Urrutiko objektuak ez dira ondo ikusten. Lente dibergenteekin zuzentzen da.
• Hipermetropia: Begi-globo laburra. Hurbileko objektuak ikusteko zailtasuna. Lente konbergenteekin zuzentzen da.
• Presbizia: Adinarekin kristalinoak malgutasuna galtzen du. Hurbileko ikusmena zailtzen da. Lente konbergenteekin zuzentzen da.
• Astigmatismoa: Kornea edo kristalinoa ez dira esferikoak. Lente zilindrikoekin zuzentzen da.

zuzentzen da.