Patriotyzm w Polsce: rodzaje, postawy i obowiązek obrony Ojczyzny w świetle Konstytucji RP

Patriotyzm – postawa wyrażająca szacunek, miłość i przywiązanie do Ojczyzny oraz silną więź społeczną z rodakami. Przejawia się gotowością do poświęcenia dla dobra wspólnoty narodowej i jej obrony, przy jednoczesnym poszanowaniu innych narodów i ich kultur.

Patriotyzm dawniej

• walka o niepodległość,
• krzewienie polskiego dziedzictwa narodowego,
• poczucie dumy z Ojczyzny,
• wiedza o historii Polski.

Patriotyzm współcześnie

• dbanie o środowisko,
• przestrzeganie prawa,
• wspieranie lokalnej przedsiębiorczości,
• wiedza o lokalnych bohaterach,
• udział czynny i bierny w wyborach,
• śledzenie debaty publicznej,
• poznawanie historii kraju i jego kultury.

Źródła wychowania obywatelskiego i patriotycznego

• rodzina,
• szkoła,
• wydarzenia jednoczące.

Rodzaje patriotyzmu

Narodowy – przywiązanie do własnego narodu, troska o jego dobro, kulturę, tradycję i rozwój.

Obywatelski – odpowiedzialne uczestnictwo w życiu publicznym, przestrzeganie prawa, zaangażowanie społeczne i troska o dobro wspólne.

Gospodarczy – wspieranie własnej gospodarki przez świadome wybory konsumenckie, np. kupowanie rodzimych produktów, promowanie krajowych firm, płacenie podatków i działania wzmacniające gospodarkę państwa.

Inne postawy wobec narodu

Nacjonalizm – uznawanie własnego narodu za dobro najwyższe.

Szowinizm – bezkrytyczny stosunek do własnego narodu połączony z brakiem szacunku i pogardą wobec innych narodów.

Kosmopolityzm – osłabienie więzi z własnym narodem wskutek uznawania całego świata za swoją ojczyznę.

Ksenofobia – niechęć lub wrogość wobec przedstawicieli innych narodów, wynikająca z poczucia zagrożenia.

2. Obowiązek obrony Ojczyzny

Obowiązki obywatelskie według Konstytucji RP

Art. 82 – wierność Rzeczypospolitej Polskiej i troska o dobro wspólne.

Art. 83 – przestrzeganie prawa Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 84 – ponoszenie ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków.

Art. 85 – obrona Ojczyzny.

Art. 86 – dbałość o stan środowiska naturalnego i ponoszenie odpowiedzialności za jego pogorszenie.

Obrona cywilna

Funkcjonowanie systemu obrony cywilnej w Polsce reguluje Ustawa z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej.

Obrona cywilna – system działań i środków podejmowanych w czasie pokoju i wojny w celu ochrony ludności, mienia i środowiska przed skutkami działań zbrojnych, klęsk żywiołowych lub innych zagrożeń oraz zapewnienia warunków do przetrwania i niesienia pomocy poszkodowanym.

Uczestnicy obrony cywilnej

• organy administracji rządowej – np. minister właściwy ds. wewnętrznych, wojewoda,
• organy administracji samorządowej – wójt, burmistrz, prezydent miasta,
• podmioty ochrony ludności – np. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa.

Główne zadania obrony cywilnej

• ostrzeganie i alarmowanie ludności o zagrożeniach,
• ochrona ludności, zakładów pracy, instytucji i dóbr kultury przed skutkami działań zbrojnych i klęsk żywiołowych,
• organizowanie ewakuacji ludności i mienia z terenów niebezpiecznych,
• przygotowanie i prowadzenie akcji ratunkowych oraz udzielanie pomocy poszkodowanym,
• zabezpieczanie warunków do przetrwania ludności w czasie wojny lub kryzysu.