Personaxes e fitos clave do século XIX en España

Carlos María Isidro (1788-1855)

Infante de España e primeiro reclamante carlista ao trono por ser o segundo fillo do rei Carlos IV e de María Luisa de Parma. Era irmán do rei sucesor Fernando VII, a cuxa filla, Isabel II, lle disputou o trono.

Espartero (1793-1879)

Militar español e líder dos progresistas. Tras obrigar a María Cristina a dimitir, foi nomeado rexente durante a minoría de idade de Isabel II. Aínda que dimitiu en 1843, volveu gobernar durante o bienio progresista.

Narváez (1799-1868)

Militar e político español, sete veces presidente do Consello de Ministros. Foi un dos políticos máis influentes durante o reinado de Isabel II. Como líder do Partido Moderado, foi o principal defensor do sistema isabelino fronte á ameaza da revolución.

Isabel II (1833-1868)

Raíña de España entre 1833 e 1868, grazas á derrogación da lei sálica mediante a Pragmática Sanción. Isto provocou a insurxencia de Carlos María Isidro, quen, apoiado polos grupos absolutistas (carlistas), xa intentara proclamarse rei durante a agonía de Fernando VII.

Convenio de Vergara

Compromiso estipulado entre o capitán xeral Baldomero Espartero (cristino) e o tenente xeral Rafael Maroto (carlista), polo que se puxo fin á Primeira Guerra Carlista (1833-1839).

Pi i Margall (1824-1901)

Político español de ideoloxía republicana e presidente do Poder Executivo da Primeira República. Contrario á monarquía, participou activamente na oposición contra ela.

Revolución Gloriosa

Revolta iniciada en 1868 por progresistas, republicanos, liberais e demócratas en resposta á monarquía conservadora de Isabel II. Supuxo o destronamento e exilio da raíña e o inicio do período denominado Sexenio Democrático.

Amadeo I

Rei de España entre 1871 e 1873. O seu reinado, de pouco máis de dous anos, estivo marcado pola inestabilidade política, tendo que facer fronte a:

• Unha insurrección na illa de Cuba.
• Unha nova guerra carlista.

Cantonalismo

Movemento de insurxencia que tivo lugar durante a I República española en 1873. O seu obxectivo foi establecer unha serie de cidades ou confederacións de cidades (cantóns) independentes.