Podstawy eksploatacji, diagnostyki i niezawodności urządzeń technicznych

Eksploatacja i procesy eksploatacyjne

Eksploatacja to procesy współdziałania człowieka z urządzeniem oraz relacje występujące między nimi od chwili przyjęcia go do wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem aż do momentu jego likwidacji.

Główne procesy eksploatacji:

• Użytkowanie – realizacja określonych zadań oraz oczekiwanie (tzw. użytkowanie bierne).
• Starzenie i zużycie – procesy fizyczne związane z wyczerpywaniem się zasobu pracy (potencjału urządzenia), prowadzące do zmiany jego stanu oraz wywołujące zużycie i uszkodzenia.
• Obsługiwanie – bieżąca kontrola stanu obiektu oraz działania profilaktyczne (obsługa techniczna, naprawa).

Urządzenie techniczne

Urządzenie techniczne to każdy obiekt wytworzony z materii nieożywionej, wykorzystywany w określonym celu (służący zaspokajaniu potrzeb człowieka).

Diagnostyka techniczna

Diagnostyka jest dziedziną nauki i techniki zajmującą się środkami oraz metodami rozpoznawania stanów i ich zmian na podstawie charakterystycznych objawów.

Diagnostyka techniczna to nauka o rozpoznawaniu stanu obiektów technicznych na podstawie symptomów (bez konieczności ich demontażu). Nadrzędnym celem diagnostyki nie jest wyłącznie identyfikacja uszkodzeń, lecz przede wszystkim zapobieganie ich występowaniu.

Model w badaniach eksploatacyjnych

Model to dający się pomyśleć lub materialnie zrealizować układ, który odtwarzając przedmiot badania, jest zdolny go zastąpić w taki sposób, że jego badanie dostarcza nowych informacji. Stanowi on narzędzie służące do opisu systemu oraz jego zachowania w zmiennych warunkach zewnętrznych.

Niezawodność i właściwości obiektów technicznych

Niezawodność charakteryzuje zdolność urządzenia technicznego do spełniania powierzonych mu funkcji w określonych warunkach i czasie. W jej ramach wyróżnia się kluczowe właściwości:

• Poprawność działania (funkcjonowania) – właściwość obiektu polegająca na zachowaniu zdolności do pracy w ciągu określonego przedziału czasu (resursu), bez nieplanowanych i wymuszonych uszkodzeniami przestojów.
• Trwałość – właściwość obiektu technicznego polegająca na zachowaniu w dopuszczalnych granicach głównych parametrów roboczych określających jego stan graniczny.
• Naprawialność – właściwość obiektu technicznego określająca jego przystosowanie do odnowy stanu zdatności poprzez zapobieganie uszkodzeniom oraz ich usuwanie w ramach obsług technicznych i napraw.
• Zachowawczość – właściwość obiektu polegająca na zachowaniu wartości wskaźników eksploatacyjnych zarówno w trakcie, jak i po zakończeniu okresu przechowywania oraz transportu.

Planowanie w eksploatacji

Planowanie można zdefiniować jako określenie przyszłych działań w celu zminimalizowania niepewności i jej negatywnych skutków. Jest ściśle związane z podejmowaniem decyzji, rozwiązywaniem problemów decyzyjnych oraz rzeczowym przygotowaniem całego procesu eksploatacji.