Polska w czasie II wojny światowej: Okupacja, ruch oporu i walka o niepodległość

1. Podział ziem polskich w 1939 r. – dwie okupacje

1 września 1939 r. Polskę napadła III Rzesza, a 17 września 1939 r. ZSRS (pakt Ribbentrop–Mołotow). Polska została podzielona między dwóch okupantów – Niemcy i Związek Sowiecki.

• III Rzesza zajęła zachodnie i centralne ziemie Polski.
• ZSRS zajął wschodnie tereny II RP (Kresy Wschodnie).
• Podział oznaczał utratę niepodległości i początek brutalnej okupacji.

2. Polityka III Rzeszy wobec Polaków

Celem Niemiec było wyniszczenie narodu polskiego i germanizacja ziem.

• Likwidowano polską inteligencję (akcja AB, Intelligenzaktion).
• Polacy byli pozbawieni praw, zmuszani do pracy przymusowej.
• Tworzono obozy koncentracyjne i zagłady (np. Auschwitz).
• Zakazano edukacji, kultury i używania języka polskiego na wyższych poziomach.

3. Polityka ZSRS wobec Polaków (deportacje, Katyń)

Sowieci prowadzili sowietyzację zajętych ziem.

• Masowe deportacje Polaków w głąb ZSRS (Syberia, Kazachstan).
• Aresztowania oficerów, urzędników i inteligencji.
• W 1940 r. NKWD dokonało zbrodni katyńskiej (ok. 22 tys. ofiar).
• Represje miały na celu zniszczenie polskich elit.

4. Polskie władze na uchodźstwie i ich działania

Po klęsce wrześniowej rząd polski działał na emigracji (najpierw we Francji, potem w Londynie).

• Premierem i Naczelnym Wodzem był gen. Władysław Sikorski.
• Układ Sikorski–Majski (1941) – wznowienie stosunków z ZSRS.
• Powstała Armia Andersa, ewakuowana na Bliski Wschód.
• Katastrofa gibraltarska (1943) – śmierć gen. Sikorskiego.

5. Polskie Państwo Podziemne

Pion wojskowy

• Związek Walki Zbrojnej przekształcony w Armię Krajową (AK).
• Podporządkowany rządowi na uchodźstwie.
• Działalność obejmowała sabotaż, dywersję, wywiad i akcje zbrojne.

Pion cywilny

• Delegatura Rządu na Kraj.
• Tajne szkolnictwo i sądownictwo.
• Przygotowanie do przejęcia władzy po wojnie.

6. Cichociemni, rzeź wołyńska, akcja „Burza”

• Cichociemni – elitarni żołnierze AK zrzucani do kraju, przeszkoleni w dywersji, łączności i wywiadzie.
• Rzeź wołyńska – masowe mordy Polaków przez UPA (1943–1944). Zginęło ok. 100 tys. Polaków na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej.
• Akcja „Burza” – wystąpienia AK przeciw Niemcom przed nadejściem Armii Czerwonej.

7. Powstanie warszawskie – przyczyny, przebieg, skutki, znaczenie

Przyczyny

• Chęć wyzwolenia stolicy przed Armią Czerwoną.
• Demonstracja suwerenności Polski.

Przebieg

• Trwało od 1 sierpnia do 2 października 1944 r.
• Brak realnej pomocy ze strony ZSRS.

Skutki

• Ogromne straty ludzkie i materialne.
• Całkowite zburzenie Warszawy.

Znaczenie

Stało się symbolem heroizmu i walki o niepodległość.

8. Polacy na frontach II wojny światowej

• Wojsko Polskie we Francji (1940) – udział w obronie i klęska Francji.
• Bitwa o Anglię – udział polskich pilotów (m.in. Dywizjon 303).
• Walki o Narwik, Tobruk i Monte Cassino.
• Działania polskiej floty na morzach i oceanach.
• Wojsko Polskie przy boku ZSRS – powstanie armii Berlinga.