Polska i świat po II wojnie światowej: Kluczowe wydarzenia i procesy

1. Organy władzy w Polsce pod koniec II wojny światowej

Pod koniec II wojny światowej komuniści utworzyli na ziemiach polskich następujące organy władzy:

• Władza ustawodawcza: Krajowa Rada Narodowa (KRN) – przewodniczący: Bolesław Bierut (powołana 1 stycznia 1944 r.).
• Władza wykonawcza: Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN) – premier: Edward Osóbka-Morawski (powołany 22 lipca 1944 r.).

2. Manifest PKWN i siły zbrojne

Siłą zbrojną komunistów w okresie II wojny światowej na terenie Polski była Armia Ludowa (przekształcona z Gwardii Ludowej 1 stycznia 1944 r.).

Główne założenia Manifestu PKWN:

• Uznanie KRN za jedyną legalną władzę ustawodawczą w Polsce.
• Zapowiedź przeprowadzenia reformy rolnej.
• Deklaracja w sprawie polskich granic (postulat ustalenia granicy zachodniej na linii Odry i Nysy Łużyckiej).

3. Postanowienia konferencji w Poczdamie (17.07–2.08.1945)

W konferencji wzięli udział: Harry Truman (USA), Józef Stalin (ZSRR) oraz Winston Churchill (Wielka Brytania). Kluczowe ustalenia:

• Utworzenie Sojuszniczej Rady Kontroli Niemiec.
• Polityka wobec Niemiec: demilitaryzacja, dekartelizacja, denazyfikacja oraz demokratyzacja.
• Wezwanie Japonii do bezwarunkowej kapitulacji.
• Powołanie Rady Ministrów Spraw Zagranicznych.
• Ustalenie polskiej granicy zachodniej.

4. Zimna wojna – definicja i konflikty

Zimna wojna to długotrwały konflikt polityczny, militarny i ideologiczny po II wojnie światowej między Stanami Zjednoczonymi i państwami Europy Zachodniej a Związkiem Radzieckim i krajami bloku komunistycznego. Nazywa się ją „zimną”, ponieważ nie doszło do bezpośredniego starcia zbrojnego między głównymi mocarstwami.

Przykłady konfliktów tego okresu:

• Wojna koreańska (1950–1953)
• Kryzys kubański (1961–1962)
• Interwencja w Afganistanie (1979–1990)

5. Państwa bloku wschodniego

Kraje zależne od Związku Radzieckiego (tzw. blok wschodni):

Polska, NRD (Wschodnie Niemcy), Czechosłowacja, Węgry, Rumunia, Bułgaria, Albania oraz Jugosławia.

6. Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ)

Organizacja Narodów Zjednoczonych powstała 24 października 1945 roku w San Francisco (USA).

Cele ONZ:

• Utrzymanie pokoju na świecie i zapobieganie wojnom.
• Rozwiązywanie konfliktów między państwami drogą dyplomatyczną.
• Ochrona praw człowieka i wspieranie współpracy międzynarodowej.

3 fakty o ONZ:

1. Siedziba główna ONZ znajduje się w Nowym Jorku.
2. Organizacja zrzesza obecnie 193 państwa członkowskie.
3. Została powołana po zakończeniu II wojny światowej, aby zapobiec kolejnym konfliktom globalnym.