Przedwiośnie, Ferdydurke i Literatura Obozowa: Opracowanie Motywów i Bohaterów

Odwołanie Słonimskiego w „Rzeczy czarnoleskiej”

Odwołuje się do utworu „Przedwiośnie” Żeromskiego.

„Rzecz czarnoleska” to polemika z optymistyczną wizją odrodzenia Polski w „Przedwiośniu”.

Poeta romantyczny Tuwim i „Rzecz czarnoleska”

Łączy renesansową tradycję Kochanowskiego z romantycznym kultem poety, gdzie pokazuje, że poezja i słowo są nieśmiertelne.

Wydarzenia historyczne w „Przedwiośniu”

• I wojna światowa – wpływa na los Seweryna Baryki, prowadzi do chaosu i biedy.
• Rewolucja rosyjska – Cezary jest bezpośrednim świadkiem w Baku; ukazana jako krwawa i brutalna, niszczy ludzi oraz wartości moralne.
• Odzyskanie niepodległości przez Polskę – Polska pokazana jako państwo młode, biedne, pełne problemów społecznych.

Charakterystyka bohaterów w „Przedwiośniu”

• Seweryn Baryka – ojciec Cezarego, idealista, patriota, wierzył w moralną odnowę ludzi, twórca mitu szklanych domów, przeciwnik krwawej rewolucji.
• Cezary Baryka – główny bohater, młody buntownik, krytyczny wobec niesprawiedliwości społecznych, rozdarty między rewolucją a reformami, poszukuje własnej drogi.
• Hipolit Wielosławski – ziemianin, przyjaciel Cezarego, patriota, uczciwy i serdeczny, reprezentant tradycji ziemiaństwa.
• Antoni Lulek – radykalny komunista, zwolennik rewolucji bolszewickiej, fanatyczny, bezkrytyczny wobec ideologii.

Gatunek literacki „Ferdydurke”

Powieść awangardowa – zachowuje ramy powieści, a jednocześnie je parodiuje (rozbudowana fabuła, elementy absurdu).

Przedmiot zainteresowania Gombrowicza w „Ferdydurke”

Był to człowiek uwikłany w formę, czyli sposób, w jaki społeczeństwo narzuca jednostce rolę, maskę oraz schemat.

Znaczenie słów

• PUPA – „upupienie”, narzucenie komuś formy niedojrzałej.
• GĘBA – narzucona maska społeczna; ktoś nie jest tym, za kogo uważają go inni.
• ŁYDKA – symbol pozornej nowoczesności i wolności.

Autonomiczność obozów koncentracyjnych

Obozy funkcjonowały jako samowystarczalne, zamknięte światy rządzące się własnymi prawami; posiadały swoje prawa moralne: kradzież, przemoc, donosicielstwo, które pomagały przetrwać w obozach.

Irracjonalność wojny

Polega na zaprzeczeniu rozumowi i logice oraz podstawowym wartościom ludzkim. Wojna ma rozwiązywać konflikty, a w rzeczywistości prowadzi do śmierci miliony ludzi.

Działanie rudej blokowej

Ruda blokowa kierowała się dążeniem do wyjawienia prawdy współwięźniarkom – co dzieje się z ich bliskimi – przez długotrwałe funkcjonowanie w obozie, co doprowadziło ją do zobojętnienia. Jako blokowa czuła większe poczucie władzy nad innymi.

Normy moralne w rzeczywistości obozowej

Ulegają całkowitemu zatarciu, prowadząc do dominacji instynktu przetrwania.