Ruch robotniczy w XIX wieku: czartyzm, marksizm, anarchizm i socjaldemokracja

O co walczyli robotnicy?

• Obniżenie liczby godzin pracy
• Dzień wolny od pracy przynajmniej jeden
• Zakaz pracy dzieci
• Świadczenia socjalne
• Bezpieczne warunki socjalne

Czartyzm – 1824 rok

Pierwsza organizacja robotników, związek zawodowy W.B.

Postulaty czartystów

• Powszechne prawo wyborcze dla mężczyzn
• Tajne głosowanie
• Wynagrodzenie dla posłów
• Wybory parlamentarne co roku
• Zniesienie cenzusu majątkowego

Demokratyzacja życia politycznego

Społeczeństwo feudalne przekształciło się w industrialne. Nastąpiły:

• Działalność związków zawodowych, stowarzyszeń i partii politycznych
• Wzrost aktywności politycznej różnych grup społecznych
• Upowszechnienie idei liberalnych, socjalistycznych i narodowych
• Rozwój prasy i agencji informacyjnych
• Upowszechnienie trójpodziału władzy i odejście od rządów absolutnych

Rozwój ideologii komunistycznych w służbie robotników

1864 rok – Międzynarodówka (zjazd wszystkich robotników z całej Europy).

Ruch robotników

• a) Marksiści – Karol Marks
• b) Anarchiści – Michał Bakunin

Marksizm

• Legalna wygrana w wyborach (demokracja)
• Dyplomacja
• Walka klas
• Rewolucja społeczna

Anarchizm

• Wszyscy ludzie są równi, wiedzą jakie mają prawa
• Odrzucenie istoty państwa
• Likwidacja własności prywatnej
• Postulaty zamachów na głowy państw

Socjaldemokracja (reformiści) – Edward Bernstein

Postulaty:

• Równouprawnienie i sprawiedliwość społeczna
• Rozszerzenie praw wyborczych
• Krytyka komunizmu
• Prawa socjalne

Komunizm (socjalizm naukowy)

Postulaty:

• Dyktatura proletariatu (rządy robotników)

Chrześcijańska demokracja – Rerum novarum

Postulaty:

• Krytyka komunizmu i liberalizmu
• Nierówności społeczne są naturalne
• Propagowanie solidaryzmu społecznego
• Szanowanie człowieka
• Poprawa warunków pracy robotników
• Wykształcenie nowoczesnego nacjonalizmu

Ruch kobiecy

• Emancypantki – kobiety walczące o równouprawnienie
• Sufrażystki – kobiety walczące o prawa wyborcze

Prawa wyborcze przyznane kobietom

• 1869 – USA
• 1906 – Finlandia
• 1918 – Polska

Partie socjaldemokratyczne

• Socjaldemokratyczna Partia Niemiec (SPD)
• Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji
• Partia Pracy w Anglii