Sentsazioa eta Pertzepzioa: Oinarrizko Prozesu Kognitiboak

Sentsazioa eta Pertzepzioa: Oinarrizko Kontzeptuak

Sentsazioa prozesu bat da, zeinaren bidez zentzumen-informazioa eta zentzumen-datuak garunera iristen diren. Normalean, edozein estimuluk eragiten duen sentsazioa aniztasunean sortzen da. Garunean sortzen den inpresioa da, kanpoko edo barruko ingurunetik etorritako estimulu baten ondorioz zentzumen-errezeptore batean izandako kitzikapenak eragiten duena.

Pertzepzioa

Estimuluak antolatu eta objektu batzuk beste batzuengandik bereizi ahal izateko aukera da. Pertzepzioa oinarrizko funtzio kognitibotzat hartzen da, eta horrek esan nahi du objektu bat dela, ezaugarriak dituela eta abar kontzientzia hartzea dela.

Gestalt Legeak: Pertzepzio-antolakuntza

• Pagnantzia edo itxura onaren legea: Gizakien pertzepzio-antolakuntzak objektu bat, irudi bat edo aurpegi bat modurik sinpleenean, orekatuenean, egonkorrenean eta erregularrenean hautemateko joera du. Lege hau gainerako legeen gaineko oinarrizko printzipio gisa ulertu behar da.
• Hurbiltasunaren legea: Espazioan eta denboran hurbilekoak diren elementuak elkarrekin edo objektu bat bera bezala hartzeko joera da.
• Antzekotasunaren legea: Antzeko elementuak egitura bat osatuko balute bezala biltzera jotzen da.

Pertzepzioaren beste lege batzuk

• Itxuraren legea: Marra etenak dituzten irudien hutsuneak betetzeko joera dago, horrela ez bada ere.
• Jarraitasunaren legea: Elkarrekin forma-jarraitasuna duten estimuluak irudi bakar bat balira bezala hautemateko joera dago.
• Irudi-hondoaren legea: Irudia da arreta-gune bihurtzen den objektua; irudiak bere ingurunean duena da hondoa. Irudi-hondo harreman anbiguoa duenean, pertzepzioak txandakatu egiten dira eta ezingo dugu bi irudiak batera ikustea lortu.

Sentsazio motak errezeptoreen arabera

• Esterozeptiboak: Kanpoko mundutik datozen estimuluak jasotzen dituzten sentsazioak. Horien zentzumen-errezeptoreak organoetan kokatzen dira, seinaleak jasotzen dituzte eta garunaren kortexera igortzen dituzte analizatzeko.
• Interozeptiboak: Organismoaren barne-ingurunetik datozen estimuluak jasotzen dituzten sentsazioak.
• Propiozeptiboak eta bizeroseptiboak: Zentzumen-errezeptoreen kokapenaren arabera sailkatutako beste sentsazio mota batzuk.