Starożytność: mity, Iliada, Antygona i Horacy – kluczowe motywy i bohaterowie

Starożytność: filozofia, mity i literatura

Starożytność: ramy 3000 p.n.e.–476 n.e., epoka antyku.

Filozofia starożytna

• Stoicyzm – spokój wobec szczęścia i nieszczęścia, panowanie nad emocjami.
• Epikureizm – Carpe diem, korzystanie z życia z umiarem, unikanie cierpienia.

Horacy

• „Wybudowałem pomnik” – podmiot: Horacy, temat: nieśmiertelność poety dzięki twórczości.
• „Do Leukonoe” – podmiot: Horacy, adresat: Leukonoe; sens: nie przewiduj przyszłości, nie wierz wróżbom.
• Carpe diem – korzystaj z chwili, czas szybko mija, ciesz się teraźniejszością z umiarem.

Mity antyczne

• Mit o Prometeuszu: ulepił ludzi z gliny, dał im ogień wbrew Zeusowi; kara – przykuty do skały, orzeł wydziobuje wątrobę. Archetyp buntownika i dobroczyńcy ludzi.
• Mit o narodzinach świata: Chaos → Gaja, Tartar, Eros; Gaja → Uranos; Uranos + Gaja → Tytani; Kronos obala Uranosa; Zeus obala Kronosa i rządzą bogowie olimpijscy.

„Iliada”

Cechy eposu: bogowie, bohaterowie, podniosły styl, in medias res.

• Wojownik antyczny – odwaga, honor, siła.
• Achilles – dumny, silny, impulsywny.
• Hektor – odpowiedzialny, honorowy, rodzinny.

„Antygona”

Tragizm – Antygona między prawem boskim a ludzkim; Kreon przez upór traci rodzinę.

• Cechy tragedii antycznej: konflikt tragiczny, powaga, zasada trzech jedności, katharsis.
• Antygona – odważna i wierna zasadom.
• Kreon – surowy, stawia prawo ponad uczucia.

Mit i archetypy

Definicja mitu: opowieść o bogach, bohaterach i początkach świata, wyjaśniająca zjawiska i porządek.

Rodzaje mitów: kosmogoniczne, teogoniczne, antropogeniczne, heroiczne.

Archetyp: pierwotny, uniwersalny wzorzec postawy lub bohatera, powtarzający się.

Bohaterowie jako archetypy

• Prometeusz – buntownik i dobroczyńca.
• Syzyf – wytrwały w walce z losem.
• Orfeusz – kochanek i artysta.
• Demeter – matka i opiekunka.
• Achilles – niepokonany wojownik.
• Hektor – odważny obrońca i patriota.

Cechy wojownika

Odwaga, siła, honor, walka o sławę, wierność zasadom.

Tragizm bohaterów

• Tragizm Antygony: wybór między prawem boskim a ludzkim, prowadzi do śmierci.
• Tragizm Kreona: wybór między dobrem państwa a rodziną, upór niszczy rodzinę.
• Charakterystyka Antygony: odważna, wierna zasadom, lojalna.
• Charakterystyka Kreona: surowy, stawia prawo ponad uczucia, uczy się na błędach.