Statut szkoły i samorząd uczniowski – prawa, obowiązki i funkcjonowanie szkoły

Statut szkoły

Statut szkoły to najważniejszy dokument regulujący funkcjonowanie danej placówki oświatowej. Jest opracowywany i uchwalany przez uprawnione do tego organy szkoły – radę szkoły i radę pedagogiczną – i musi być zgodny z aktami prawnymi wyższego rzędu, takimi jak Konstytucja RP, ustawa o systemie oświaty czy ustawa Prawo oświatowe.

Statut reguluje:

• prawa i obowiązki ucznia, nauczyciela i rodziców,
• system nagród i kar,
• zasady rekrutacji,
• strukturę szkoły, jej organy i zasady oceniania.

Prawa ucznia

Statut zatwierdza i określa kompetencje organów szkoły oraz prawa ucznia, związane z:

• organizacją procesu nauczania – prawo do jawności ocen, korzystania z pomieszczeń i urządzeń szkolnych, rozwijania zainteresowań, wpływania na życie szkoły;
• wynikające z aktów prawnych wyższego rzędu i umów międzynarodowych – prawo do bezpłatnej nauki, poszanowania godności, składania wniosków i skarg, składania petycji, nietykalności osobistej.

Obowiązki ucznia

• nauka,
• przestrzeganie statutu,
• uczestnictwo w zajęciach,
• wykonywanie poleceń nauczyciela,
• dbanie o mienie szkoły,
• szacunek wobec innych.

Regulamin samorządu uczniowskiego

Regulamin samorządu uczniowskiego to dokument określający zasady działania samorządu w szkole. Jest ważny dla całej społeczności szkolnej, ponieważ zapewnia przejrzystość, porządek i sprawiedliwość. Dzięki niemu uczniowie wiedzą, jakie mają prawa i możliwości działania. Jest uchwalany przez uczniów w głosowaniu powszechnym.

Więzi społeczne w szkole

Więzi, które łączą członków społeczności szkolnej, to relacje łączące ludzi w różnych grupach, oparte na współdziałaniu i wspólnych celach oraz emocjach. Mogą być:

• formalne – wynikające z przepisów,
• nieformalne – oparte na sympatii i przyjaźni.

Mają charakter subiektywny.

Metody diagnozowania potrzeb i problemów społeczności szkolnej

• ankieta,
• wywiad,
• mapa przestrzeni,
• spacer badawczy,
• analiza dokumentów.

Mediacje

Mediacje to sposób rozwiązywania sporów, w którym dwie strony konfliktu za pomocą mediatora szukają rozwiązania. Mediator nie wydaje wyroku, lecz wspiera rozmowy, które powinny przebiegać w atmosferze szacunku. Obie strony muszą wyrazić zgodę na udział w mediacji. Mediatorem może być pedagog lub nauczyciel.

Samorząd uczniowski

Samorząd uczniowski tworzą wszyscy uczniowie danej szkoły. Posiada on swoje organy, spośród których największą rolę odgrywają:

• rada – szersza reprezentacja uczniów,
• zarząd – kilka osób z przewodniczącym na czele.

Samorząd organizuje wydarzenia, wyraża opinie uczniów oraz współpracuje z dyrekcją.

Uprawnienia samorządu

• przedstawianie propozycji i opinii,
• organizacja wydarzeń sportowych, społecznych i kulturowych,
• współdecydowanie o zasadach współpracy z nauczycielami, dyrektorem i radą rodziców.

Funkcjonowanie samorządu

• włączanie w działanie jak najwięcej uczniów,
• zajmowanie się sprawami szkoły, które są dla uczniów ważne,
• dbanie o to, aby przynajmniej raz w roku zebrać informacje o potrzebach i zainteresowaniach uczniów.

Rada szkoły

Rada szkoły składa się z przedstawicieli uczniów, nauczycieli i rodziców. Uchwala statut szkoły, uczestniczy w rozwiązywaniu wewnętrznych problemów społeczności szkolnej oraz opiniuje projekty planu finansowego i planu pracy szkoły.

Formy włączenia uczniów w zarządzanie szkołą

• informowanie,
• konsultowanie,
• współdecydowanie,
• samodzielne decydowanie.

Podsumowanie zagadnień

Statut szkoły

• Prawa i obowiązki ucznia
• Zasady oceniania i klasyfikowania
• Działalność organów szkoły
• Organizacja procesu nauczania
• Jawność ocen
• Wpływanie na życie szkoły
• Prawo do bezpłatnej nauki i składania petycji

Metody badawcze

Ankieta

Zalety: pozwala zebrać dane od dużej liczby osób w krótkim czasie.
Wady: nie zawsze jasno widać kontekst wypowiedzi.
Zastosowanie: badanie opinii uczniów o organizacji wydarzeń szkolnych.

Wywiad

Zalety: pozwala na głębsze poznanie opinii.
Wady: czasochłonność.
Zastosowanie: rozmowy z przedstawicielami klas 6a–d i 7.

Korzyści z działania samorządu

• realny wpływ na życie szkoły,
• możliwość zgłaszania potrzeb i problemów,
• lepsze relacje w społeczności szkolnej.

Etapy realizacji projektu

1. A. Zapewnienie środków finansowych, zebranie pomysłów uczniów, uzgodnienie celu wycieczki.
2. B. Zorganizowanie potrzeb, sporządzenie listy, złożenie wniosku.
3. C. Rozmowa, mediacja szkolna, dążenie do porozumienia, wsparcie.
4. D. Zgłoszenie problemu, zbadanie sytuacji, podjęcie działań naprawczych, upowszechnienie wiedzy o prawach.