Olatuak, lurrikarak eta sumendiak: lurrazalaren eraldaketa geologikoak

Resumen

Testu honek lurrazala eragiten duten hiru fenomeno azaltzen ditu: olatuek itsaslabarrak higatzea eta hondartzak sortzea, lurrikarak eta haien ezaugarriak (hipozentroa eta epizentroa), eta sumendien egitura (tximinia, konoa eta krateria). Ikaslea fenomeno horien oinarrizko kontzeptuak ulertuko ditu.

Puntos clave

Olatuak haizeak eragindako uraren gainazaleko mugimenduak dira.
Olatuek itsaslabarren oinarria higatzen dute, eta higatutako materialak itsasertz lauetan pilatuz hondartzak sortzen dira.
Lurrikarak bi bloke edo eremuren arteko talken edo desplazamenduen ondorioz gertatzen diren lurrazaleko astinduak dira.
Hipozentroa lurrikara sortzen den barneko puntua da, eta epizentroa hipozentrotik hurbilen dagoen lurzoruko puntua.
Sumendiak lurrazalaren irekiuneak dira, eta magma eta gasak kanporatzen dituzte.
Sumendiak hiru elementu nagusi ditu: tximinia, konoa eta krateria.

Ponte a prueba

olatuak:uraren gainazaleko mugimenduak dira,oro har, haizeak eragindakoak. hondartzak: olatuek itsaslabarrei eraso ahala, azpia hogatzen diete eta behera jausarazten dituzte.Ero eta atzerago doa beti itsaslabarraren ertza, eta lurrean gero eta barnerago itsasoa.Higatutako material hori,bestalde itsasertz lauetan sedimentatzen eta pilatzen da, hondartzak sortuz. Lurrikarak:bi bloke edo eremuren arteko talken edo desplazamenduen eraginez lurrazalaean gertatzen iren dardara edo astinduak dira.Baina itsaspean sortzean itsaikarak dira eta tsunami olatu izugarriak sortzen dituzte.Lurrikara sortu den barneko lekuari hipozentroa esaten zaio.Hipozentrotik hurbilen den lurzoruko puntuari epizentroa saten zaio eta hor gertatzen da astindurik bortitzena. Hipozentrotik hasi eta uhn sail bat zabaltzen da lurraren barnean.

sumendiak: lurrazalaren irekiuneak dira.Irekiune horietatik lurraren barneko magma eta gasak kanporatzen dira.Oinarrizko hiru elemntu dituzte beren egituran:tximinia barruko gasak eta laba knporatzeko bidea da;konoa erupzioetan sumendiak botatako materialek tximiniaren bueltan eratzen duten kono formako egitura;eta kraterra, knoaren gainaldeal dagoen irteera zuloa,sumendiaren ahoa.

Preguntas frecuentes

Zer da hipozentroa eta zer epizentroa?

Hipozentroa lurrikara sortzen den lurraren barneko lekua da. Epizentroa hipozentrotik hurbilen dagoen lurzoruko puntua da, eta bertan gertatzen da astindurik bortitzena.

Nola sortzen dira hondartzak?

Olatuek itsaslabarren oinarria higatzen dute eta materiala behera jausarazten dute. Higatutako material hori itsasertz lauetan sedimentatzen eta pilatzen da, hondartzak sortuz.

Zein dira sumendi baten osagai nagusiak?

Tximinia, konoa eta krateria. Tximinia gasak eta labak kanporatzeko bidea da, konoa erupzioetako materialez eratutako egitura da, eta krateria konoaren gainaldean dagoen irteera zuloa da.