Symbolen voor Meetinstrumenten in de Procesindustrie

Meetinstrumenten in de Procestechniek

Meetinstrumenten: Het grondsymbool voor een meetinstrument is een dunne cirkel van ongeveer 10 mm doorsnede. Zonder verdere aanduiding bevindt dit meetinstrument zich ter plaatse in het proces.

De letters in de cirkel duiden aan welke meting hier gebeurt (bijvoorbeeld P = Pressure = druk; T = Transmitter = zendt deze waarde ergens naartoe) en wat er met het gemeten signaal gebeurt (de verwerkingsfunctie). Een cijfer dient als indexgetal wanneer er meerdere van dezelfde instrumenten op één tekening staan.

Locatie van Meetinstrumenten

Meetinstrument opgenomen in een lokaal paneel: Meetinstrumenten kunnen zich op drie plaatsen bevinden:

• Op de plaats waar de meting gebeurt in het proces.
• Op een lokaal paneel, vlak bij het proces.
• In een centrale regelkamer, ver weg van het proces.

De dubbele lijn in de cirkel geeft aan dat dit instrument zich in een lokaal paneel bevindt (bijvoorbeeld: L staat voor Level/niveau; I staat voor Indication/indicatie).

Meetinstrument opgenomen in een centraal paneel: De enkele streep in de cirkel wijst erop dat dit meetinstrument is ingebouwd in een centraal bedieningspaneel. Dikwijls staat dit paneel in de centrale regelkamer, ver weg van het proces (bijvoorbeeld: F staat voor Flow/debiet; R staat voor Registration/registratie of het optekenen van de gemeten waarde).

Leidingen en Verbindingen

Meetleiding: De meetleiding verbindt de procesleiding met het meetinstrument. Het is een doorlopende dunne lijn. De meetleiding wordt bij voorkeur loodrecht op de procesleiding of op de wand van het toestel getekend.

Stuurleiding: De stuurlijn verbindt het meetinstrument of stuurelement met het bedienend element (gewoonlijk de sturing van een klep). Gewoonlijk wordt dit getekend als een stippellijn. Het kan ook voorkomen als een doorlopende lijn met schuine dwarsstreepjes.

Bediening en Controle

Bedienend element: Het bedienend element stuurt het corrigerend element (zoals een regelklep) aan. Het bedienend element krijgt zijn instructie van het meetinstrument of het regelorgaan. Het bedienend element wordt gewoonlijk voorgesteld door een cirkel van ongeveer 5 mm doorsnede.

Open meetpunt: Dit is een plaats in het proces waar een meetpunt voorzien is, maar waar (nog) geen meetinstrument is aangesloten. De bijgevoegde letter geeft aan welke procesgrootheid hier gemeten kan worden:

• Enkele letter: Het proces moet worden stilgelegd voordat het meetinstrument mag worden aangesloten.
• Letter gevolgd door 'w': Het meetinstrument mag worden aangebracht terwijl het proces in werking is.

Veiligheid en Alarmen

Wegvallen van hulpenergie

Om onveilige situaties te vermijden bij het wegvallen van hulpenergie (zoals netspanning, perslucht of oliedruk), gaan sommige kleppen naar een specifieke veiligheidstoestand:

• Pijl weg van de klep: Bij wegvallen van de hulpenergie gaat de klep volledig open.
• Pijl richting de klep: Bij wegvallen van de hulpenergie gaat de klep volledig dicht.
• Dubbele dwarsstreep: Bij wegvallen van de hulpenergie blijft de klep in de huidige toestand staan.

Alarm: Een meetinstrument dient dikwijls enkel om een alarm te geven als een waarde te hoog of te laag wordt. Het - teken staat voor een laag alarm, het + teken voor een hoog alarm. Beide tekens in één instrument betekenen dat er twee alarmniveaus zijn.

Corrigerend orgaan: Dit is meestal een regelklep die in de procesleiding wordt opgenomen.

Handbediend element: Als er een 'H' in de cirkel van het bedienend element staat, kan de regelklep ook handmatig worden bediend. Een halve cirkel met een 'H' erin betekent dat de regelklep alleen met de hand bediend kan worden.

Praktijkvoorbeelden

Dit symbool staat voor een Flow of debietmeting.

Dit is een drukverschilmeter. 'P' staat voor Pressure (druk) en de 'd' is een aanvullende meetfunctie die staat voor Difference (verschil).

Hier wordt een temperatuurmeting voorgesteld. De temperatuur dient als indicatie ('T') en zal een alarm ('A') activeren bij het bereiken van een grens.

Dit is een debietmeting waarvan de waarde wordt geregistreerd en gebruikt om de klep bij te regelen. Het instrument geeft ook een alarm bij een te hoge waarde. Er is een regelaar ingebouwd die de klep bijstuurt, en de 'H' geeft aan dat handbediening mogelijk is.

Toepassing van Symbolen en Lettercodes

In de cirkel van het meetinstrument kunnen verschillende letters voorkomen:

• Eerste letter (Meetfunctie):
  • F: Flow (Debiet)
  • L: Level (Niveau)
  • P: Pressure (Druk)
  • T: Temperature (Temperatuur)
  • W: Weight (Gewicht)
  • D: Density (Dichtheid)
  • M: Moisture (Vochtigheid)
  • S: Speed (Snelheid)
  • E: Electricity (Elektriciteit)
  • Q: Quality (Kwaliteit)
• Aanvullende meetfunctie (tweede letter 'd' of 'f'):
  • d: Difference (Verschil tussen twee grootheden)
  • f: Ratio (Verhouding tussen twee grootheden)
• Verwerkings- of omzetfunctie:
  • I: Indicating (Indicatie of aanwijzing)
  • R: Recording (Registreren/opnemen)
  • C: Controlling (Regelen)
  • T: Transmitting (Verzenden van resultaat)
  • S: Switching (Schakelen)
  • A: Alarming (Alarm bij bereiken grens)